હવે છપાયેલી
પુસ્તક

મારા દિવસો તો કેવળ એક શ્વાસ છે

અયૂબ પોતાના જીવનને ગુલામની મજૂરી અને મજૂરના વેતનની રાહ સાથે સરખાવે છે: પડખાં ફેરવતાં વીતતી રાતો, ફાટતી ચામડી. તે ચૂપ રહેશે નહિ. તે ગીતને કડવું બનાવી દે છે, પૂછે છે કે ઈશ્વર માણસ પર આટલી ઝીણી નજર કેમ રાખે છે, અને નજર ફેરવી લેવા કહે છે.

અધ્યાય 7.

“શું માણસને પૃથ્વી પર સખત મજૂરી કરવી પડતી નથી, અને શું તેના દિવસો મજૂરના દિવસો જેવા નથી? છાંયડાની ઝંખના કરનાર ગુલામની જેમ, અને પોતાના વેતનની રાહ જોનાર મજૂરની જેમ, તેમ મને વ્યર્થતાના મહિનાઓ ભાગમાં મળ્યા છે, અને દુઃખની રાતો મને સોંપવામાં આવી છે. જ્યારે હું સૂઈ જાઉં છું ત્યારે કહું છું, ‘હું ક્યારે ઊઠીશ?’ પણ રાત લંબાયા કરે છે, અને પરોઢ સુધી હું પડખાં ફેરવ્યા કરું છું. મારું શરીર કીડાથી તથા ધૂળનાં ઢેફાંથી ઢંકાયેલું છે; મારી ચામડી કઠણ થાય છે, પછી ફરી ફાટી જાય છે. મારા દિવસો વણકરના કૂચા કરતાં વેગવાન છે, અને તેઓ આશા વિના પોતાના અંતે પહોંચે છે. યાદ રાખો કે મારું જીવન કેવળ એક શ્વાસ છે; હું ફરી ક્યારેય કશું સારું જોઈશ નહિ. જે આંખ અત્યારે મને જુએ છે તે મને ફરી જોશે નહિ; તમારી આંખો મારા પર હશે, પણ હું તો જતો રહીશ. જેમ વાદળ ઓસરીને અદૃશ્ય થઈ જાય છે, તેમ જે કબરમાં ઊતરી જાય છે તે પાછો આવતો નથી; તે ફરી પોતાના ઘરે પાછો આવતો નથી, અને તેનું સ્થાન તેને ફરી ઓળખતું નથી.

“તેથી હું મારું મોં બંધ રાખીશ નહિ; હું મારા આત્માની વેદનામાંથી બોલીશ, હું મારા જીવની કડવાશમાં ફરિયાદ કરીશ. શું હું સમુદ્ર છું, કે સમુદ્રનો રાક્ષસ, કે તમે મારા પર ચોકી બેસાડો છો? જ્યારે હું કહું છું, ‘મારી પથારી મને દિલાસો આપશે, મારો બિછાનો મારી ફરિયાદ હળવી કરશે,’ ત્યારે તમે સ્વપ્નોથી મને ડરાવો છો અને દર્શનોથી મને ભયભીત કરો છો, એવું કે આ મારા શરીર કરતાં હું ગૂંગળામણ તથા મરણ પસંદ કરું. હું ક્ષીણ થતો જાઉં છું; હું સર્વકાળ જીવવાનો નથી. મને એકલો રહેવા દો, કેમ કે મારા દિવસો તો એક શ્વાસ છે.

માણસ તે શું છે, કે તમે તેને આટલું મહત્ત્વ આપો છો, અને તમારું મન તેના પર લગાડો છો, કે તમે દરેક સવારે તેની મુલાકાત લો છો અને દરેક ક્ષણે તેની કસોટી કરો છો? ક્યાં સુધી તમે મારા પરથી તમારી નજર નહિ હટાવો, અને મને મારી લાળ ગળી જવા જેટલી વાર એકલો રહેવા દેશો નહિ? જો મેં પાપ કર્યું હોય, તો હે માનવજાતના ચોકીદાર, મેં તમારી વિરુદ્ધ શું કર્યું? તમે મને તમારું નિશાન કેમ બનાવ્યો છે, કે હું મારે પોતાને જ બોજારૂપ થઈ પડ્યો છું? તમે મારું પાપ કેમ માફ કરતા નથી અને મારો અપરાધ દૂર કેમ કરતા નથી? કેમ કે થોડા જ વખતમાં હું ધૂળમાં સૂઈ જઈશ; તમે મને શોધશો, પણ હું તો જતો રહીશ.”