چاپدا
کئتاب

هر شی اوچون بئر مؤوسوم

هر شیئن اؤز مؤوسومو وار، دوغولماق و اؤلمک، دؤیوش و صولح، و هچ کس تارینین گؤردویو ائشئن هامیسینی درک اده بئلمز، گرچی او ابدیّتی ائنسانین اوره‌یئنه قویوب. عدالت اولمالی یرده فساد اوتورور. ائنسانلار و حیوانلار بئر نَفَس آلیرلار و بئر قبئری بؤلوشورلر.

فصل 3.

هر شیئن اؤز مؤوسومو وار و گؤیون آلتیندا هر ائشئن اؤز واختی وار: دوغولماق واختی و اؤلمک واختی وار؛ اَکمک واختی و اَکئلَنی کؤکوندن چیخارتماق واختی وار؛ اؤلدورمک واختی و شفا ورمک واختی وار؛ ییخماق واختی و تئکمک واختی وار؛ آغلاماق واختی و گولمک واختی وار؛ یاس توتماق واختی و اویناماق واختی وار؛ داشلاری آتماق واختی و داشلاری ییغماق واختی وار؛ قوجاقلاماق واختی و قوجاقلاماقدان چکئنمک واختی وار؛ آختارماق واختی و ائتئرمک واختی وار؛ ساخلاماق واختی و آتماق واختی وار؛ جیرماق واختی و تئکمک واختی وار؛ ساکئت اولماق واختی و دانیشماق واختی وار؛ سِومک واختی و نئفرت اتمک واختی وار؛ دؤیوش واختی و صولح واختی وار.

ائشچی چکدئیی زحمتدن نه قازانج گؤرور؟ تارینین ائنسانلارا وردئیی وظئفه‌نی گؤردوم کی، اونونلا مشغول اولسونلار. تاری هر شیی اؤز واختیندا گؤزل یاراتدی و ابدیّتی ائنسانین اوره‌یئنه قویدو؛ آمّا هچ کس تارینین اوّلدن آخیرا قدر گؤردویو ائشی درک اده بئلمز. بئلئرم کی، اونلار اوچون، یاشادیقلاری مودّتده شادلیق ادئب یاخشیلیق اتمکدن باشقا یاخشی بئر شی یوخدور. همچئنئن، هر کسئن یِمه‌یی، ائچمه‌یی و بوتون ائشئندن لذّت تاپماسی — بو، تارینین عطاسی‌دیر. بئلئرم کی، تارینین اتدئیی هر شی ابدی قالار؛ اونا هچ بئر شی آرتیریلا بئلمز و هچ بئر شی گؤتورولمز. تاری بونو اونا گؤره اتدی کی، ائنسانلار اونون قاباغیندا قورخسونلار. ائندی اولان، آرتیق اولموشدو و اولاجاق اولان دا آرتیق اولموشدو؛ و تاری قووولان شیی گئنه آختاریر.

عدالت یرئنده پئسلیک

گونشئن آلتیندا بونو دا گؤردوم: حؤکم یرئنده پئسلئک و عدالت یرئنده پئسلئک. اوره‌یئمده ددئم: «تاری صالحی و پئس آدامی موحاکئمه اده‌جک، چونکی هر ائش و هر عمل اوچون اورادا بئر واخت وار.» اوره‌یئمده ددئم: «تاری ائنسانلاری سینایار کی، اونلار اؤزلرئنئن آنجاق حیوان اولدوغونو گؤرسونلر.» ائنسان و حیوانین عاقئبتی بئردیر: بئری نجه اؤلورسه، او بئری ده اِله اؤلور؛ ائکئسئنئن ده نفسی بئردیر. ائنسانین حیواندان اوستونلویو یوخدور — هامیسی بوخاردیر. هامیسی بئر یره گدر؛ هامیسی تورپاقدان گلئب و هامیسی تورپاغا قاییدار. کئم بئلئر کی، ائنسانین روحو یوخاری قالخار و حیوانین روحو آشاغی، یره اِنَر؟ بله‌جه گؤردوم کی، آدامین اؤز ائشئندن سوئنمه‌سئندن یاخشی بئر شی یوخدور، چونکی اونون پایی بودور. چونکی کئم اونا، اؤزوندن سونرا نه اولاجاغینی گؤرسه‌ده بئلر؟