چاپ شوی
کتاب

چرته چې کوم اِلهام نۀ وى

د واکمنانو، غوسو او ماشومانو په اړه. کله چې صادقان وده وکړي خلک خوشحاله وي، او کله چې بدکاران واکمني وکړي ساندې وهي. احمق خپله ټوله غوسه بهر باسي، او بېړنی خبرې کوونکی تر احمق بدتر دی. چېرې چې وحې نه وي، خلک بې لګامه کېږي.

څپرکی 29.

څوک چې بار بار سمولے شى خو د اورېدو نه اِنکار کوى، هغه به ناببره داسې مات شى چې بيا به روغ نۀ شى. کله چې صادقان ترقى کوى، نو خلق خوشحالى کوى، خو کله چې بدکاران حکومت کوى، نو خلق فرياد کوى. هغه سړے چې د حِکمت سره مينه کوى، خپل پلار ته خوشحالى ورکوى، خو څوک چې د کسبيو ملګرتيا کوى، هغه خپل مال برباد کوى. بادشاه په اِنصاف سره ملک ته ثبات ورکوى، خو څوک چې د رشوت لالچ لرى، هغه يې ورانوى. هغه سړے چې د خپل ګاونډى خوشامد کوى، بد سړے د خپلې ګناه په دام کښې بندېږى، خو صادقان سندرې وائى او خوشحالى کوى. صادقان د غريبانو د اِنصاف پرواه کوى، خو بدکاران داسې پوهه نۀ لرى. ملنډى وهونکى ښار ته اور اچوى، خو حِکمت والا غصه ساړه کوى. کله چې حِکمت والا سړے د کوم بې‌عقل سره محکمې ته ځى، نو بې‌عقل غصه کوى او ملنډې وهى، او سلامتى نشته. وينه تويونکى د بې‌عيبو سره کينه ساتى او د نېکانو د مرګ په تلاش کښې وى. بې‌عقل خپله ټوله غصه راباسى، خو حِکمت والا سړے هغه ساتى او ځان آرام ساتى. کۀ کوم حُکمران د دروغو اورېدو ته غوږ ونيسى، غريب سړے او ظالم په دې کښې يو شان دى: زمونږ پلار د دواړو سترګو ته رڼا ورکوى. کۀ بادشاه د غريبانو په حقله په اِنصاف فيصله وکړى، امسا او د تربيت خبره حِکمت ورکوى، خو هغه بچے چې خپل حال ته پرېښودے شى، خپلې مور ته شرم راوړى. کله چې بدکاران ترقى کوى، نو ګناه هم زياتيږى، خو صادقان به د بدکارانو زوال ويني. خپل زوئ ته تربيت ورکوه، نو هغه به تا ته سکون درکوى؛ هغه به ستا زړۀ ته خوشحالى راوړى. چرته چې کوم اِلهام نۀ وى، نو خلق بې‌لارې کيږى، خو برکت دے په هغه چا باندې چې د شريعت پابندى کوى. نوکر يوازې په خبرو سره نۀ شى سمېدلے؛ اګر چې هغه پوهيږى، خو اطاعت به نۀ کوى. آيا تۀ داسې سړے وينې چې په خبرو کښې تلوار کوى؟ د هغۀ په نسبت د بې‌عقل زيات اُميد شته. کۀ تۀ خپل نوکر د ماشومتوب نه لاس وساتې، نو په آخر کښې به هغه د وارث په شان شى. قهرجن سړے جګړه راپاروى، او تود مزاج سړے ډېرې ګناهونه کوى. د سړى تکبر هغه ښکته کوى، خو د عاجزۍ روح عزت مومى. د غل ملګرے د خپل ځان دښمن وى؛ هغه لعنت اورى خو هيڅ نۀ وائى. a a v24 دا ”لعنت“ يو عام قسم دے چې هر هغه څوک چې جُرم ليدلے وى، هغه مجبوروى چې مخکښې راشى او ګواهى ورکړى. د اِنسان وېره دام جوړوى، خو څوک چې په زمونږ پلار باندې توکل کوى، هغه خوندى ساتلے شى. ډېر خلق د حاکم رضا لټوى، خو د اِنسان دپاره اِنصاف د زمونږ پلار له خوا نه راځى. بې‌انصافه سړے د صادقانو دپاره د نفرت وړ دے، او نېک سړے د بدکارانو دپاره د نفرت وړ دے.