Me basika na mukanda
Dibuku

Mpungi ya Ntanu ke Wakana

Dibulu ya mudindu ke funguka mpe makonko ya bizizi ya bantu ke sakinina bantu nyonso yina kele ve na kinyemo ya Tata ya beto bangonda tanu; bantu ke sosa lufwa kasi ke lenda kufwa ve. Na manima, bapusu-pusu ya mvita nkama zole ya mamiliyo ke fwa kitini ya tatu ya bantu. Bantu yina ke bikana ke landa kaka kusimba binzambi-nzambi ya bawu, kufwa bantu mpe kuyiba. Ata kima mosi awa ke nata ve muntu na kubalula ntima.

Kapu 9.

Mbazi ya tanu wakisaka mpungi ya yandi, mpe mu talaka mbwetete mosi yina katukaka na zulu kubwa na ntoto, mpe ba pesaka yandi fungula ya libulu ya dibulu ya mudindu. Yandi fungulaka libulu ya dibulu ya mudindu, mpe mulinga nangukaka mutindu mulinga ya kifule ya nene. Ntangu mpe mupepe kumaka ndombe samu na mulinga ya libulu yango. Mpe makonko basikaka na kati ya mulinga kukwiza na ntoto, ba pesaka yawu lulendo mutindu bankala-nseke ya ntoto. Ba zabisaka yawu ti yawu sala mpasi ve na matiti ya ntoto, matiti ya maza, to bayinti, kaka na bantu yina kele ve na kinyemo ya Tata ya beto na bambunzu ya bawu. a a v4 Kinyemo ke lakisaka bayina kele ya Tata ya beto — kinyemo mosi kaka ya bisadi ya yandi yina ba tubaka na kapu ya nsambwadi. Ba tumisaka yawu ve na kufwa bawu, kasi na kusakinina bawu bangonda tanu — mpasi mutindu nkala-nseke yina ke sumuna muntu ntangu yawu ke bula yandi. Na ntangu yina, bantu ke sosa lufwa kasi ke mona yawu ve, ke zola kufwa kasi lufwa ke tina bawu.

Makonko vwandaka fwanana na bampunda yina kele ya kukubama samu na mvita. Na zulu ya bantu ya bawu vwandaka na mpu mutindu wolo, mpe bizizi ya bawu vwandaka mutindu bizizi ya bantu. Bawu vwandaka na nsuki mutindu nsuki ya bakento, mpe meno ya bawu vwandaka mutindu meno ya bankosi. Bawu vwandaka na bikebolo ya ntulu mutindu kisengo, mpe mapapu ya bawu vwandaka wakana mutindu bampunda mingi mpe bapusu-pusu ya mvita yina ke kima na mvita. Mikila ya bawu vwandaka fwanana na bankala-nseke mpe vwandaka na basuwa. Na kati ya yawu vwandaka na lulendo ya kusala bantu mpasi bangonda tanu. Ntinu ya bawu kele mbazi ya dibulu ya mudindu — Kibebusu na ndinga ya mu-Ebeleyo, Apoliyone na ndinga ya mu-Ngeleki. b b v11 Bankumbu yina zole, yawu ke tendula «Mubebisi».

Kyadi ya ntete me luta. Tala, bakyadi zole ya nkaka ke kwiza ntete na manima ya mambu yayi.

Na manima, mbazi ya sambanu wakisaka mpungi ya yandi, mpe mu waka ndinga mosi yina katukaka na meseno iya ya kiyokolo ya wolo yina kele na ntwala ya Tata ya beto, yina zabisaka mbazi ya sambanu yina vwandaka na mpungi: «Katula bambazi iya yina ba kangaka na nzadi ya nene Efalate.»

Ba katulaka bambazi iya yina ba yidikaka samu na ngunga, kilumbu, ngonda, mpe mvula, samu na kufwa ndambu mosi ya tatu ya bantu. Ntalu ya binwani ya bampunda vwandaka milio nkama zole (200.000.000); mu waka ntalu ya bawu. Mutindu yayi mu talaka bampunda na lumoni mpe bantu yina vwandaka na zulu ya bawu: bikebolo ya ntulu vwandaka na kinkutu ya tiya, ya safile, mpe ya sufe. Bantu ya bampunda vwandaka mutindu bantu ya bankosi, mpe tiya, mulinga, mpe sufe vwandaka basika na bayinwa ya bawu. Bimbevo yayi tatu fwaka ndambu mosi ya tatu ya bantu — tiya, mulinga, mpe sufe yina vwandaka basika na bayinwa ya bawu. Lulendo ya bampunda kele na bayinwa ya bawu mpe na mikila ya bawu — mikila ya bawu, mutindu banyoka, kele na bantu, mpe na yawu bawu ke salaka bantu mpasi.

Bantu ya nkaka, yina bimbevo yayi fwaka ve, mangaka kutina mambu yina maboko ya bawu salaka — bawu landaka na kusambila bampeve ya yimbi mpe banzambi ya biteki ya wolo, ya arza, ya mbengi, ya ditadi, mpe ya nti, yina lenda kutala ve, kuwa ve, to kutambula ve. Bawu sobaka mpe nkadulu ve na mambu ya bawu ya kufwa bantu, bunganga ya bawu, kindumba ya bawu, to mayiba ya bawu.