હવે છપાયેલી
પુસ્તક

જંગલી ગધેડાને મુક્ત કોણે કર્યો?

પ્રશ્નો આગળ ચાલે છે, એવાં જંગલી પ્રાણીઓ વિશે જેમને માણસની દેખરેખની જરૂર નથી: એકલી વિયાતી પહાડી બકરીઓ, શહેરને તુચ્છ ગણતો ગધેડો, પોતાનાં ઈંડાં ભૂલી જતી શાહમૃગી, ભય પર હસતો ઘોડો, ખડકની ટોચ પરનું ગરુડ. આમાંનું કંઈ અયૂબની સગવડ માટે નથી.

અધ્યાય 39.

“પહાડી બકરીઓ જ્યારે જન્મ આપે છે ત્યારે શું તું જાણે છે? હરણીઓ જ્યારે જન્મ આપે છે ત્યારે શું તું તેમની દેખરેખ રાખે છે? તેઓ પોતાનાં બચ્ચાંને ગર્ભમાં ધારણ કરે છે તે મહિનાઓ શું તું ગણી શકે છે? તેઓ જન્મ આપે છે તે સમય શું તું જાણે છે? તેઓ નીચે બેસીને જન્મ આપે છે; તેમની પ્રસૂતિની વેદના સમાપ્ત થાય છે. તેમનાં બચ્ચાં ખુલ્લા ખેતરમાં બળવાન થાય છે; તેઓ ચાલ્યાં જાય છે અને પાછાં આવતાં નથી.

“જંગલી ગધેડાને મુક્ત કોણે કર્યો? વેગવાન ગધેડાનાં દોરડાં કોણે છોડ્યાં, જેને મેં રહેઠાણ માટે અરણ્ય આપ્યું અને વસવાટ માટે ખારી જમીન આપી? તે નગરના કોલાહલને તુચ્છ ગણે છે અને હાંકનારની બૂમ કદી સાંભળતો નથી. તે પોતાના ચારા માટે પહાડોમાં ફરે છે, અને દરેક લીલી વસ્તુ શોધે છે.

“શું જંગલી બળદ તારી સેવા કરવા રાજી છે? શું તે તારી ગભાણ પાસે રાત વિતાવશે? શું તું દોરડાંથી જંગલી બળદને ચાસમાં બાંધી શકે છે? શું તે તારી પાછળ ખીણોમાં હળ ખેડશે? શું તું તેના પર આધાર રાખશે, કારણ કે તેની શક્તિ મહાન છે? શું તું તારું કામ તેને સોંપશે? શું તું તેના પર ભરોસો રાખી શકે કે તે તારું અનાજ પાછું લાવશે અને તારા ખળામાં તેને એકઠું કરશે?

“શાહમૃગની પાંખો આનંદથી ફફડે છે, પણ શું એ બગલાની પાંખો તથા પીંછાં જેવી છે? તે પોતાનાં ઈંડાં જમીન પર મૂકી દે છે અને ધૂળમાં તેમને ગરમ થવા દે છે, એમ ભૂલી જઈને કે કોઈ પગ તેમને છૂંદી નાખશે, અથવા કોઈ જંગલી પ્રાણી તેમને કચડી નાખશે. તે પોતાનાં બચ્ચાં સાથે એવી કઠોરતાથી વર્તે છે જાણે તેઓ તેનાં પોતાનાં ન હોય; તેને એ ભય નથી કે તેની મહેનત વ્યર્થ ગઈ, કારણ કે મેં તેને ડહાપણ ભુલાવી દીધું અને સમજમાં તેને કોઈ ભાગ આપ્યો નહિ. તોપણ જ્યારે તે દોડવા માંડે છે, ત્યારે તે ઘોડા અને તેના સવારની હાંસી ઉડાવે છે.

“શું તું ઘોડાને તેની શક્તિ આપે છે? શું તું તેની ગરદનને લહેરાતી કેશવાળીથી શણગારે છે? શું તું તેને તીડની જેમ કુદાવે છે? તેનું ગર્વભર્યું ફૂંફાડવું ભય પમાડે છે. તે ખીણમાં પગ પછાડે છે અને પોતાની શક્તિમાં હરખાય છે; તે યુદ્ધમાં ધસી જાય છે. તે ભયની હાંસી ઉડાવે છે અને ગભરાતો નથી; તે તલવારથી પાછો હટતો નથી. તેની સામે ભાથો ખખડે છે, ચળકતો ભાલો અને બરછી. ઉગ્ર, પ્રચંડ ઉત્તેજનાથી તે જમીન ગળી જાય છે; જ્યારે રણશિંગું વાગે છે ત્યારે તે સ્થિર ઊભો રહી શકતો નથી. રણશિંગાના નાદે તે કહે છે, ‘વાહ!’ તે દૂરથી યુદ્ધની ગંધ પારખી લે છે, સેનાપતિઓની ગર્જના અને રણનાદ પણ.

“શું તારી સમજથી બાજ ઊડે છે અને દક્ષિણ તરફ પોતાની પાંખો ફેલાવે છે? શું તારી આજ્ઞાથી ગરુડ ઊંચે ઊડે છે અને ઊંચાણે પોતાનો માળો બાંધે છે? તે ખડક પર રહે છે અને ત્યાં પોતાનું ઘર બનાવે છે, ખડકના શિખર પર, જે તેનો કિલ્લો છે. ત્યાંથી તે પોતાનો ખોરાક શોધી કાઢે છે; તેની આંખો દૂરથી તેને જોઈ લે છે. તેનાં બચ્ચાં લોહી પીએ છે, અને જ્યાં મારેલા પડ્યા હોય, ત્યાં તે હોય છે.”