Yovvoyi eshakni kim ozod qildi?

Savollar inson boshqaruviga muhtoj boʻlmagan yovvoyi jonzotlar orqali davom etadi: yolgʻiz bolalaydigan togʻ echkilari, shaharni mensimaydigan yovvoyi eshak, tuxumlarini unutadigan tuyaqush, qoʻrquv ustidan kuladigan ot, qoyasidagi burgut. Bularning hech biri Ayubning qulayligi uchun xizmat qilmaydi.

39-bob.

“Togʻ echkilari qachon tugʻishini bilasanmi? Urgʻochi kiyiklar tugʻayotganda, ularni kuzatib turasanmi? Ular bolasini koʻtarib yuradigan oylarni sanay olasanmi? Ular qachon tugʻishini bilasanmi? Ular choʻkkalab tugʻadi; tugʻruq ogʻriqlari tugaydi. Ularning bolalari ochiq dalada baquvvat boʻlib oʻsadi; ketib, qaytib kelmaydi.

“Yovvoyi eshakni kim ozod qildi? Chaqqon eshakning arqonlarini kim yechdi, Men unga sahroni makon qilib berdim, shoʻr yerlarni esa turar joy qildim? U shahar shovqinini mensimaydi, haydovchining baqirigʻini eshitmaydi. U yaylov izlab togʻlarni kezadi, har bir koʻm-koʻk oʻsimlikni qidiradi.

“Yovvoyi buqa senga xizmat qilishni xohlaydimi? U sening oxuring yonida tun oʻtkazadimi? Yovvoyi buqani arqon bilan egatga bogʻlab qoʻya olasanmi? U sening ortingdan vodiylarni haydaydimi? Kuchi zoʻr deb, unga suyanasanmi? Ishingni unga ishonib topshirasanmi? U sening doningni qaytarib keltirib, xirmoningga yigʻib berishiga ishonasanmi?

“Tuyaqushning qanotlari shodlik bilan qoqiladi, lekin ular laylakning pat va parlariga tengmi? U tuxumlarini yerga tashlab qoʻyadi, ularni tuproqda isishiga qoldiradi, oyoq ularni yanchib yuborishi yoki yovvoyi hayvon ezib tashlashi mumkinligini unutadi. U oʻz bolalariga, goʻyo ular oʻziniki emasdek, shafqatsiz muomala qiladi; mehnati behuda ketishidan qoʻrqmaydi, Chunki Men unga donolikni unutdirdim, aql-idrokdan nasiba bermadim. Lekin u yugura boshlaganda, ot va uning chavandozini masxara qiladi.

“Otga kuch-quvvatni sen berasanmi? Uning boʻynini hilpirab turgan yol bilan bezaysanmi? Uni chigirtkadek sakrashga sen majbur qilasanmi? Uning magʻrur pishqirigʻi dahshat soladi. U vodiyda tuyoqlari bilan yer tepib, kuchidan quvonadi; jangga otiladi. U qoʻrquvni masxara qiladi, hech qoʻrqmaydi; qilichdan orqaga chekinmaydi. Uning yonida oʻqdon, yaltiragan nayza va sungʻi shaqillaydi. U qahrli, junbushga kelgan hayajon bilan yerni yutadi; karnay chalinganda, bir joyda tura olmaydi. Karnay gumburlaganda, u: «Iha!» deydi. U uzoqdan jang hidini, sarkardalarning gumburi va jang naʼrasini sezadi.

“Lochinning uchib, qanotlarini janub tomon yoyishi sening aql-idroking bilanmi? Burgutning baland koʻtarilib, uyasini balandda qurishi sening buyrugʻing bilanmi? U qoyada yashab, uni makon qiladi, toshloq choʻqqida, oʻz qoʻrgʻonida. U oʻsha yerdan oʻzining ozigʻini qidiradi; uning koʻzlari uni uzoqdan ilgʻaydi. Uning bolalari qon bilan toʻyinadi, oʻlganlar qayerda boʻlsa, u oʻsha yerda boʻladi.”