नीतिसूत्रे 20

20 ¹ द्राक्षारस थट्टा करणारा आहे, मद्य भांडखोर आहे; आणि जो त्याखाली झोकांड्या खातो तो शहाणा नाही. ² राजाची भीती सिंहाच्या डरकाळीसारखी असते; जो त्याला रागावतो तो स्वतःचा जीव गमावतो. ³ भांडणापासून दूर राहणे हे माणसाला भूषण आहे, पण प्रत्येक मूर्ख भांडायला उतावळा असतो. ⁴ आळशी माणूस शरद ऋतूत नांगरणी करत नाही; म्हणून कापणीच्या वेळी तो पीक शोधतो पण त्याला काही मिळत नाही. ⁵ माणसाच्या मनातले हेतू खोल पाण्यासारखे असतात, पण समजदार माणूस ते बाहेर काढतो. ⁶ पुष्कळ माणसे स्वतःच्या निष्ठावान प्रेमाची घोषणा करतात, पण विश्वासू माणूस—कोणाला सापडेल? ⁷ नीतिमान आपल्या प्रामाणिकपणाने चालतात; त्यांच्यानंतर त्यांची मुले धन्य होत! ⁸ न्यायासनावर बसलेला राजा आपल्या नजरेने सर्व दुष्टता पाखडून टाकतो. ⁹ “मी माझे मन शुद्ध राखले आहे; मी माझ्या पापापासून शुद्ध झालो आहे,” असे कोण म्हणू शकेल? ¹⁰ कमी-जास्त वजने आणि कमी-जास्त मापे—आमचा पिता या दोहोंचा तिरस्कार करतो. ¹¹ लहान मूलदेखील आपल्या कृतींवरून ओळखले जाते, त्याचे वर्तन शुद्ध आणि सरळ आहे की नाही यावरून. ¹² ऐकणारा कान आणि पाहणारा डोळा—आमच्या पित्याने या दोहोंना निर्माण केले. ¹³ झोपेवर प्रीती करू नकोस, नाहीतर तू गरीब होशील; डोळे उघड, म्हणजे तुला भरपूर भाकर मिळेल. ¹⁴ “कवडीमोल, कवडीमोल!” असे गिऱ्हाईक म्हणते—मग निघून जाऊन आपल्या सौद्याविषयी बढाई मारते. ¹⁵ सोने आहे आणि रत्नांचा भरणा आहे, पण ज्ञान बोलणारे ओठ हे दुर्मिळ रत्न आहे. ¹⁶ जो परक्यासाठी जामीन राहतो त्याचे वस्त्र घे; तो परदेशीयांसाठी असे करतो तेव्हा ते गहाण म्हणून धर. ¹⁷ कपटाने मिळवलेली भाकर गोड लागते, पण नंतर तोंड खड्यांनी भरते. ¹⁸ बेत सल्ल्याने स्थिर होतात; म्हणून शहाण्या मार्गदर्शनानेच युद्ध कर. ¹⁹ गप्पाड्या माणूस गुपित फोडतो; म्हणून बडबड्याशी संगत करू नकोस. ²⁰ जो आपल्या आईबापाला शाप देतो—त्याचा दिवा घोर अंधारात विझवला जाईल. ²¹ घाईघाईने मिळवलेले वतन सुरुवातीला मिळवले तरी शेवटी आशीर्वादित होणार नाही. ²² “मी वाइटाची फेड वाइटाने करीन,” असे म्हणू नकोस. आमच्या पित्याची वाट पाहा, म्हणजे तो तुला सोडवील. ²³ आमचा पिता कमी-जास्त वजनांचा तिरस्कार करतो, आणि लबाड तराजू चांगला नाही. ²⁴ माणसाची पावले आमच्या पित्याकडून नियंत्रित होतात; मग कोणाला स्वतःचा मार्ग कसा समजेल? ²⁵ अविचाराने काही समर्पित करून नंतरच नवसाचा पुनर्विचार करणे हा सापळा आहे. ²⁶ शहाणा राजा दुष्टांना पाखडून टाकतो आणि त्यांच्यावर मळणीचे चाक फिरवतो. ²⁷ माणसाचा आत्मा हा आमच्या पित्याचा दिवा आहे, जो अंतर्यामातील प्रत्येक भाग शोधतो. ²⁸ निष्ठावान प्रेम आणि विश्वासूपणा राजाचे रक्षण करतात; निष्ठावान प्रेमाने त्याचे राजासन स्थिर राहते. ²⁹ तरुणांचे वैभव त्यांचे बळ आहे, पण वृद्धांची शोभा त्यांचे पिकलेले केस आहेत. ³⁰ जखम करणारे फटके दुष्टता धुऊन टाकतात, आणि मार अंतर्यामाला शुद्ध करतो.