ਕਹਾਉਤਾਂ 20

20 ¹ਮੈਅ ਮਖੌਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਝਗੜਾਲੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਡਗਮਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬੁੱਧਵਾਨ ਨਹੀਂ। ²ਰਾਜੇ ਦਾ ਭੈ ਬਬਰ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਗਰਜਣ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੋਈ ਉਹ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ³ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਆਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਹਰੇਕ ਮੂਰਖ ਝਗੜਨ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ⁴ਆਲਸੀ ਮਨੁੱਖ ਪੱਤਝੜ ਵਿੱਚ ਹਲ ਨਹੀਂ ਵਾਹੁੰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਵਾਢੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਫ਼ਸਲ ਭਾਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ⁵ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ⁶ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਢੰਡੋਰਾ ਪਿੱਟਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲੱਭੇ? ⁷ਧਰਮੀ ਆਪਣੀ ਖਰਿਆਈ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਦੇ ਬੱਚੇ ਧੰਨ ਹਨ! ⁸ਜਿਹੜਾ ਰਾਜਾ ਨਿਆਂ ਦੀ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਫਟਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ⁹ਕੌਣ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਰੱਖਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ”? ¹⁰ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵੱਟੇ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਮਾਪ—ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਘਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ¹¹ਬਾਲਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ¹²ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਕੰਨ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਅੱਖ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ। ¹³ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾ ਕਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰੋਟੀ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੋਵੇਗੀ। ¹⁴“ਨਿਕੰਮਾ, ਨਿਕੰਮਾ!” ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਾ ਆਖਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਜਦ ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੌਦੇ ਦੀ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ¹⁵ਸੋਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੀਰੇ-ਮੋਤੀ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹਨ। ¹⁶ਜੋ ਕੋਈ ਪਰਾਏ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਲੈ ਲੈ; ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਓਪਰਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਨੂੰ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖ ਲੈ। ¹⁷ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਖੱਟੀ ਹੋਈ ਰੋਟੀ ਮਿੱਠੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਮੂੰਹ ਕੰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ¹⁸ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਯੁੱਧ ਕਰ। ¹⁹ਚੁਗਲਖ਼ੋਰ ਭੇਤ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਬਕਵਾਸੀ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨਾ ਕਰ। ²⁰ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਜਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਫਿਟਕਾਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਦਾ ਦੀਵਾ ਘੁੱਪ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ²¹ਜਿਹੜੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਖੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਰਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ²²ਇਹ ਨਾ ਆਖ, “ਮੈਂ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਬਦਲਾ ਬੁਰਾਈ ਨਾਲ ਲਵਾਂਗਾ।” ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਛੁਡਾਵੇਗਾ। ²³ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵੱਟਿਆਂ ਤੋਂ ਘਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਈਮਾਨ ਤੱਕੜੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ। ²⁴ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਦਮ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਧੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫੇਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ? ²⁵ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਸੁੱਖਣਾ ਬਾਰੇ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਮੁੜ ਸੋਚਣਾ ਇੱਕ ਫੰਦਾ ਹੈ। ²⁶ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਫਟਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਗਾਹੁਣ ਦਾ ਪਹੀਆ ਫੇਰਦਾ ਹੈ। ²⁷ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਤਮਾ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੀਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਖੋਜਦਾ ਹੈ। ²⁸ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਹ ਦੀ ਗੱਦੀ ਸੰਭਲਦੀ ਹੈ। ²⁹ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਲ ਹੈ, ਪਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਧੌਲੇ ਵਾਲ ਹਨ। ³⁰ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਧੋ ਸੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਾਰ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ।