नीतिसूत्रे 18

18 ¹ जो स्वतःला वेगळे करतो तो आपल्याच इच्छेच्या मागे लागतो; तो सर्व सुज्ञ बुद्धीविरुद्ध तुटून पडतो. ² मूर्खाला समजूतदारपणात आनंद वाटत नाही, तर केवळ आपलीच मते मांडण्यातच त्याला आनंद वाटतो. ³ जेव्हा दुष्टपणा येतो तेव्हा तुच्छताही येते, आणि अपमानासोबत निंदा येते. ⁴ माणसाच्या मुखातील शब्द खोल पाण्यासारखे असतात; ज्ञानाचा झरा वाहत्या प्रवाहासारखा आहे. ⁵ दुष्टाचा पक्ष घेणे बरे नाही, नीतिमानाला न्याय नाकारणेही बरे नाही. ⁶ मूर्खाचे ओठ कलह आणतात, आणि त्याचे मुख मार ओढवून घेते. ⁷ मूर्खाचे मुख हाच त्याचा नाश आहे, आणि त्याचे ओठ त्याच्या जिवाला सापळा आहेत. ⁸ कुजबुज करणाऱ्याचे शब्द रुचकर घासांसारखे असतात; ते अगदी अंतरंगात उतरतात. ⁹ जो आपल्या कामात आळशी असतो तो नाश करणाऱ्याचा भाऊच आहे. ¹⁰ आमच्या पित्याचे नाव बळकट बुरूज आहे; नीतिमान त्यात धावत जातो आणि सुरक्षित राहतो. ¹¹ धनवानाची संपत्ती हेच त्याचे तटबंदीचे नगर आहे; त्याच्या कल्पनेत ती उंच भिंतीसारखी असते. ¹² नाशाच्या आधी माणसाचे हृदय गर्विष्ठ होते, पण सन्मानाच्या आधी नम्रता येते. ¹³ जो ऐकण्याआधीच उत्तर देतो, ते त्याचे मूर्खपण व त्याची लाज आहे. ¹⁴ माणसाचा आत्मा त्याला आजारपणातून तगवू शकतो, पण खचलेला आत्मा — तो कोण सहन करू शकेल? ¹⁵ समजूतदार हृदय ज्ञान संपादन करते, आणि सुज्ञाचा कान ते शोधून काढतो. ¹⁶ माणसाची भेटवस्तू त्याच्यासाठी वाट मोकळी करते आणि त्याला थोरामोठ्यांसमोर आणते. ¹⁷ आपला दावा प्रथम मांडणारा योग्य वाटतो, जोवर दुसरा येऊन त्याची चौकशी करत नाही. ¹⁸ चिठ्ठ्या टाकल्याने वाद मिटतात आणि बलवान प्रतिस्पर्ध्यांची फारकत होते. ¹⁹ दुखावलेल्या भावाला जिंकणे तटबंदीच्या नगराहून कठीण असते, आणि वाद किल्ल्याच्या अडसरांसारखे असतात. ²⁰ माणसाच्या मुखाच्या फळाने त्याचे पोट तृप्त होते; त्याच्या ओठांच्या उत्पन्नाने तो भरून जातो. ²¹ मृत्यू आणि जीवन जिभेच्या अधिकारात आहेत, आणि जे तिच्यावर प्रेम करतात ते तिचे फळ खातील. ²² ज्याला पत्नी मिळते त्याला चांगली गोष्ट मिळते आणि आमच्या पित्याकडून त्याला कृपा प्राप्त होते. ²³ गरीब दयेची याचना करतो, पण धनवान कठोरपणे उत्तर देतो. ²⁴ पुष्कळ सोबती असणाऱ्या माणसाचा नाश होऊ शकतो, पण भावाहूनही अधिक जवळ राहणारा एक मित्र असतो.