Tasallisiz koʻz yoshlari

Voiz tasalli beruvchisi yoʻq zulmni koʻrib, oʻliklarni tiriklardan baxtliroq deb ataydi. Mehnatning koʻpini hasad harakatga keltiradi. Ammo ikki kishi bir kishidan yaxshiroq: yiqilganingda turgʻizadigan, isitadigan, safni ushlab turadigan kimdir boʻladi. Hatto xalq sevgan shoh ham tez orada keraksiz boʻlib qoladi.

4-bob.

Men yana nazar solib, quyosh ostida sodir boʻlayotgan barcha zulmni koʻrdim: mazlumlar koʻz yosh toʻkardi, ularga tasalli beradigan hech kim yoʻq edi; zolimlar qoʻlida esa hokimiyat bor edi, baribir tasalli beruvchi topilmasdi. Shunda men allaqachon oʻlib ketgan oʻliklarni hali tirik yurganlardan baxtliroq deb bildim. Lekin ikkalasidan ham quyosh ostida qilinayotgan yomonlikni hali koʻrmagan, tugʻilmagan kishi afzalroqdir. Men barcha mehnat va mahorat insonning oʻz qoʻshnisiga boʻlgan hasadidan kelib chiqishini koʻrdim. Bu ham oʻtkinchidir, shamol quvlagandek bir ish. Nodon qoʻl qovushtirib oʻtiradi-yu, oʻzini halok qiladi. Shamol quvlagandek mashaqqat bilan toʻlgan ikki hovuchdan koʻra, xotirjamlik bilan toʻlgan bir hovuch afzaldir.

Men yana quyosh ostida oʻtkinchi bir narsani koʻrdim:

Bir odam yolgʻiz edi, na hamrohi, na oʻgʻli, na akasi bor edi; uning mehnati tinim bilmasdi, ammo koʻzlari boylikka hech toʻymasdi. “Kim uchun mehnat qilyapman,” — deb soʻrardi u, — “oʻzimni yaxshilikdan mahrum qilib?” Bu ham bir nafas — yomon bir ishdir.

Ikki kishi bir kishidan yaxshiroqdir, chunki ular mehnatlaridan yaxshi samara koʻradilar: Agar biri yiqilsa, ikkinchisi uni turgʻizadi. Lekin yolgʻiz yiqilgan, uni turgʻizadigan hech kimi yoʻq kishining holiga voy! Yana, agar ikki kishi birga yotsa, ular isib qoladi. Lekin yolgʻiz odam qanday isiy oladi? Yolgʻiz odamni yengish mumkin, ammo ikki kishi qarshilik koʻrsata oladi. Uch tolali arqon tez uzilmaydi.

Dono yigit va nodon podshoh

Endi nasihat eshitishni bilmaydigan keksa va nodon podshohdan koʻra, kambagʻal, ammo dono yigit afzaldir. Chunki u yigit podshohlik qilish uchun zindondan chiqqan boʻlishi, yoki oʻsha saltanatda kambagʻal boʻlib tugʻilgan boʻlishi mumkin. Men quyosh ostida yurgan barcha tiriklarning podshohning oʻrnini egallaydigan oʻsha yigit ketidan ergashganini koʻrdim. Undan oldin yashagan butun xalq son-sanoqsiz edi. Biroq keyin kelganlar undan mamnun boʻlmadi. Bu ham oʻtkinchidir, shamol quvlagandek bir ish.