ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ପିତା ହୃଦୟ ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତି
ଚାପରେ ଥିବା ପରିବାର: ଜିତିବା ଅପେକ୍ଷା ଛାଡ଼ି ଦେବା ଭଲ ଝଗଡ଼ା, ଲଜ୍ଜାଜନକ ପୁତ୍ରଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଉଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦାସ, ବୃଦ୍ଧର ମୁକୁଟ ସ୍ୱରୂପ ନାତିନାତୁଣୀ। ଅନୁଯୋଗ କʼଣ କରେ ତାହା ଏହା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ — ମୂର୍ଖକୁ ଶହେ ପ୍ରହାର ଅପେକ୍ଷା ବିବେକୀ ଲୋକର ଅନ୍ତରକୁ ଅଧିକ ଗଭୀରରେ ପଶେ — ଏବଂ ସାଥିରେ ରହୁଥିବା ବନ୍ଧୁକୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ମାନେ।
17 1ବିବାଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଜନମୟ ଗୃହ ଅପେକ୍ଷା ଶାନ୍ତିରେ ଭୋଜନ କରାଯାଇଥିବା ଶୁଷ୍କ ଖଣ୍ଡେ ରୁଟି ଉତ୍ତମ। 2ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦାସ ଲଜ୍ଜାଜନକ ପୁତ୍ର ଉପରେ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ କରିବ, ପୁଣି ଭ୍ରାତୃଗଣ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକାର ବିଭାଗ କରିବ। 3ରୂପା ନିମନ୍ତେ ମୂଷା ଓ ସୁନା ନିମନ୍ତେ ଭାଟୀ ଅଟେ, ମାତ୍ର ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ପିତା ହୃଦୟ ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତି। 4କୁକର୍ମକାରୀ ଦୁଷ୍ଟ ଓଷ୍ଠର କଥା ଶୁଣେ; ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ବିନାଶକ ଜିହ୍ୱାର କଥା ଶୁଣେ। 5ଯେ ଦରିଦ୍ରକୁ ପରିହାସ କରେ, ସେ ଆପଣା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ; ଯେ ବିପଦରେ ଆନନ୍ଦ କରେ, ସେ ଅଦଣ୍ଡିତ ରହିବ ନାହିଁ। 6ପୌତ୍ରଗଣ ବୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ମୁକୁଟ ସ୍ୱରୂପ, ପୁଣି ସନ୍ତାନଗଣର ଗୌରବ ସେମାନଙ୍କ ପିତାମାତା ଅଟନ୍ତି। 7ମୂର୍ଖକୁ ଉତ୍ତମ କଥା ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ—କୁଳୀନକୁ ମିଥ୍ୟା ଓଷ୍ଠ ଆହୁରି ଅଧିକ ଅଶୋଭନୀୟ। 8ଯେ ଲାଞ୍ଚ ଦିଏ, ତାହା ତାହା ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଣିଯନ୍ତ୍ର ସ୍ୱରୂପ; ସେ ଯେଉଁଆଡ଼େ ଫେରେ, ସେଠାରେ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହେବ ବୋଲି ସେ ଭାବେ। 9ଯେ ଅପରାଧ ଢାଙ୍କେ, ସେ ପ୍ରେମ ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ, ମାତ୍ର ଯେ ପୁନଃ ପୁନଃ ତାହା ଉଠାଏ, ସେ ଘନିଷ୍ଠ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ପୃଥକ କରେ। 10ମୂର୍ଖ ଉପରେ ଶହେ ପ୍ରହାର ଅପେକ୍ଷା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ପ୍ରତି ଗୋଟିଏ ଅନୁଯୋଗ ଅଧିକ ଗଭୀର ପ୍ରବେଶ କରେ। 11ବିଦ୍ରୋହୀ ଲୋକ କେବଳ ମନ୍ଦ ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ, ଏଣୁ ତାହା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଜଣେ ନିଷ୍ଠୁର ଦୂତ ପ୍ରେରିତ ହେବ। 12ମୂର୍ଖତାରେ ମଗ୍ନ ମୂର୍ଖ ସହିତ ଭେଟ ଅପେକ୍ଷା ଛୁଆ ହରାଇଥିବା ଭଲ୍ଲୁକୀ ସହିତ ଭେଟ ଉତ୍ତମ। 13ଯଦି କେହି ଉପକାର ବଦଳରେ ଅପକାର କରେ, ତେବେ ତାହା ଗୃହରୁ ଅପକାର କଦାପି ଦୂର ହେବ ନାହିଁ। 14କଳହର ଆରମ୍ଭ ବନ୍ଧ ଭଙ୍ଗ କରିବା ସ୍ୱରୂପ, ଏଣୁ ବିବାଦ ଫାଟି ବାହାରିବା ପୂର୍ବରୁ ତାହା ତ୍ୟାଗ କର। 15ଯେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କରେ ଓ ଯେ ଧାର୍ମିକକୁ ଦୋଷୀ କରେ—ଏ ଦୁହେଁ ସମାନ ରୂପେ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଘୃଣ୍ୟ। 16ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ହୃଦୟ ନ ଥିବା ବେଳେ, ଜ୍ଞାନ କିଣିବା ନିମନ୍ତେ ମୂର୍ଖ ହସ୍ତରେ ଧନ କାହିଁକି? 17ମିତ୍ର ସର୍ବ ସମୟରେ ପ୍ରେମ କରେ, ପୁଣି ବିପଦ ସମୟ ନିମନ୍ତେ ଭ୍ରାତା ଜନ୍ମ ହୁଏ। 18ବୁଦ୍ଧିହୀନ ଲୋକ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ବିଷୟରେ ହସ୍ତ ଦିଏ, ପୁଣି ଆପଣା ପ୍ରତିବାସୀ ନିମନ୍ତେ ଲଗା ହୁଏ। 19ଯେ ଅପରାଧକୁ ପ୍ରେମ କରେ, ସେ କଳହକୁ ପ୍ରେମ କରେ; ଯେ ଆପଣା ଦ୍ୱାର ଉଚ୍ଚ କରେ, ସେ ବିନାଶକୁ ଡାକେ। 20କୁଟିଳ ହୃଦୟ କୌଣସି ମଙ୍ଗଳ ପାଏ ନାହିଁ, ପୁଣି ବକ୍ର ଜିହ୍ୱା ବିପଦରେ ପଡ଼େ। 21ଯେ ମୂର୍ଖକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ, ସେ ଆପଣା ଉପରେ ଦୁଃଖ ଆଣେ; ଈଶ୍ୱରବିହୀନ ମୂର୍ଖର ପିତାର କିଛି ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ। 22ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ ସ୍ୱରୂପ, ମାତ୍ର ଭଗ୍ନ ଆତ୍ମା ଅସ୍ଥିସବୁ ଶୁଷ୍କ କରେ। 23ବିଚାରର ପଥ ବିକୃତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଗୋପନରେ ଲାଞ୍ଚ ଗ୍ରହଣ କରେ। 24ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଜ୍ଞାନକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖେ, ମାତ୍ର ମୂର୍ଖର ଚକ୍ଷୁ ପୃଥିବୀର ପ୍ରାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭ୍ରମଣ କରେ। 25ମୂର୍ଖ ପୁତ୍ର ଆପଣା ପିତା ପ୍ରତି ଦୁଃଖ ସ୍ୱରୂପ, ପୁଣି ଆପଣା ଜନନୀ ପ୍ରତି ତିକ୍ତତା ସ୍ୱରୂପ। 26ଧାର୍ମିକକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଭଲ ନୁହେଁ, କିଅବା କୁଳୀନକୁ ତାହାର ସରଳତା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରହାର କରିବା ଭଲ ନୁହେଁ। 27ଯେ ଆପଣା ବାକ୍ୟ ସଂଯମ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନବାନ, ପୁଣି ଯାହାର ଆତ୍ମା ଶାନ୍ତ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ। 28ନୀରବ ରହିଲେ ମୂର୍ଖ ସୁଦ୍ଧା ଜ୍ଞାନବାନ ବୋଲି ଗଣିତ ହୁଏ; ଆପଣା ଓଷ୍ଠ ବନ୍ଦ କଲେ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।