ਕਹਾਉਤਾਂ 17

17 ¹ਝਗੜੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਭੋਜਨ ਵਾਲੇ ਘਰ ਨਾਲੋਂ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਖਾਧੀ ਸੁੱਕੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ²ਸਿਆਣਾ ਨੌਕਰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਵੇਗਾ। ³ਕੁਠਾਲੀ ਚਾਂਦੀ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਭੱਠੀ ਸੋਨੇ ਲਈ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਦਾ ਹੈ। ⁴ਬਦਕਾਰ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਝੂਠਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੀਭ ਦੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ⁵ਜੋ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬਿਪਤਾ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ। ⁶ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਤਾਜ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਹਨ। ⁷ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲ ਸੋਭਦੇ ਨਹੀਂ—ਤਾਂ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਹੋਰ ਵੀ ਕਿੰਨੇ ਘੱਟ ਸੋਭਦੇ ਹੋਣਗੇ। ⁸ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਹ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਧਰ ਵੀ ਉਹ ਮੁੜੇ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗਾ। ⁹ਜੋ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛੇੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੂੜ੍ਹੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ¹⁰ਮੂਰਖ ਉੱਤੇ ਸੌ ਮਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਝਿੜਕ ਵਧੇਰੇ ਡੂੰਘੀ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ¹¹ਵਿਦਰੋਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਬੁਰਿਆਈ ਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਜ਼ਾਲਮ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ¹²ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਾਲੋਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਰਿੱਛਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ¹³ਜੇ ਕੋਈ ਭਲਿਆਈ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬੁਰਿਆਈ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਬੁਰਿਆਈ ਉਸ ਦੇ ਘਰੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟਲੇਗੀ। ¹⁴ਝਗੜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀ ਕਰਨ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਝਗੜੇ ਦੇ ਫੁੱਟ ਪੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ¹⁵ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮੀ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ— ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਘਿਣਾਉਣੇ ਹਨ। ¹⁶ਮੂਰਖ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਧਨ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਹੀ ਨਹੀਂ? ¹⁷ਮਿੱਤਰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਰਾ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਮਦਾ ਹੈ। ¹⁸ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਉਹ ਬਚਨ ਦੇ ਕੇ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਲਈ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ¹⁹ਜੋ ਕੁਕਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਉੱਚਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ²⁰ਟੇਢੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭਲਿਆਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਅਤੇ ਵਿੰਗੀ ਜੀਭ ਵਾਲਾ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ²¹ਜੋ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਭਗਤੀਹੀਣ ਮੂਰਖ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ। ²²ਅਨੰਦਿਤ ਦਿਲ ਚੰਗੀ ਦਵਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਟੁੱਟਾ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ²³ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਨਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਲਈ ਗੁਪਤ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ²⁴ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੱਕ ਭਟਕਦੀਆਂ ਹਨ। ²⁵ਮੂਰਖ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਦੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਲਈ ਕੁੜੱਤਣ ਹੈ। ²⁶ਧਰਮੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰਿਆਈ ਲਈ ਕੋਰੜੇ ਮਾਰਨੇ। ²⁷ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਆਤਮਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ²⁸ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੂਰਖ ਵੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਬੰਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਝਦਾਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।