Byacapwe
Igitabo

Azariya Ategeka u Buyuda

Azariya w'u Buyuda ategeka imyaka mirongo itanu n'ibiri, akubiswe n'indwara y'uruhu kandi atura mu nzu yihariye, mu gihe Isiraheli ishiramo abami batanu mu gisekuruza kimwe, benshi muri bo bakicwa n'uwabasimbuye. Ashūru itangira gukoranya umusoro no kujyana intara zose z'amajyaruguru ho iminyago.

Igice cya 15.

Mu mwaka wa makumyabiri n'irindwi Yerobowamu umwami wa Isiraheli ari ku ngoma, Azariya mwene Amaziya umwami w'u Buyuda yabaye umwami. Yabaye umwami afite imyaka cumi n'itandatu, amara imyaka mirongo itanu n'ibiri ku ngoma i Yeruzalemu. Nyina yitwaga Yekoliya w'i Yeruzalemu. Yakoze ibitunganye mu maso ya Data wa twese nk'uko se Amaziya yari yabigenje. Ariko ahasengerwaga ibigirwamana hagumaho; abantu bakomeje gutambira ibitambo aho no gutwika imibavu. Data wa twese akubita umwami, agira indwara y'uruhu kugeza apfuye, atura mu nzu yihariye. Yotamu umuhungu w'umwami ayobora urugo rwa cyami, atwara abaturage b'igihugu. Ibindi bikorwa n'ibigwi byose bya Azariya, byanditswe mu gitabo cyitwa “Ibikorwa by'abami b'u Buyuda”. Azariya yisazira amahoro, bamushyingura kumwe na ba sekuruza mu Murwa wa Dawidi, umuhungu we Yotamu amusimbura ku ngoma.

Ingoma Ngufi ya Zakariya muri Isiraheli

Mu mwaka wa mirongo itatu n'umunani Azariya ari ku ngoma mu Buyuda, Zakariya mwene Yerobowamu yabaye umwami wa Isiraheli i Samariya, amara amezi atandatu ku ngoma. Yakoze ibibi mu maso ya Data wa twese nk'uko ba sekuruza bari barabigize. Ntiyava ku byaha bya Yerobowamu mwene Nebati, watumye Abisiraheli bakora ibyaha. Shalumu mwene Yabeshi aramugambanira, aramukubita imbere y'abantu, aramwica, hanyuma amusimbura ku ngoma. Ibindi bikorwa bya Zakariya, byanditswe mu gitabo cyitwa “Ibikorwa by'abami ba Isiraheli”.

Iri ni ryo jambo rya Data wa twese yabwiye Yehu ati: “Abahungu bawe bazicara ku ntebe ya cyami ya Isiraheli kugeza ku gisekuru cya kane.” Kandi uko ni ko byagenze.

Ukwezi Kumwe kwa Shalumu muri Isiraheli

Shalumu mwene Yabeshi yabaye umwami mu mwaka wa mirongo itatu n'icyenda Uziya ari ku ngoma mu Buyuda, amara ukwezi kumwe ku ngoma i Samariya. Menahemu mwene Gadi azamuka ava i Tirusa ajya i Samariya, ahatsinda Shalumu mwene Yabeshi, aramwica, hanyuma amusimbura ku ngoma. Ibindi bikorwa bya Shalumu, n'ubwigomeke yakoze, byanditswe mu gitabo cyitwa “Ibikorwa by'abami ba Isiraheli”.

Icyo gihe Menahemu atera Tifusa n'abari bayirimo bose n'imbibi zayo, uhereye i Tirusa, kubera ko banze kumukingurira; arayisahura, atwarura inda z'abagore bayo bose batwite.

Menahemu Ategeka Isiraheli

Mu mwaka wa mirongo itatu n'icyenda Azariya ari ku ngoma mu Buyuda, Menahemu mwene Gadi yabaye umwami wa Isiraheli, amara imyaka icumi ku ngoma i Samariya. Yakoze ibibi mu maso ya Data wa twese. Iminsi ye yose ntiyigeze ava ku byaha bya Yerobowamu mwene Nebati, watumye Abisiraheli bakora ibyaha. Puli umwami wa Ashūru atera igihugu, maze Menahemu amuha toni mirongo itatu n'umunani z'ifeza kugira ngo abone inkunga ya Puli, bityo akomeze ubwami bwe. Menahemu akura ayo mafaranga ku Bisiraheli, ku bakire bose, buri wese atanga ifeza ipima nka paundi imwe n'igice, kugira ngo ayahe umwami wa Ashūru. Nuko umwami wa Ashūru asubira inyuma, ntiyagumye mu gihugu. Ibindi bikorwa n'ibigwi byose bya Menahemu, byanditswe mu gitabo cyitwa “Ibikorwa by'abami ba Isiraheli”. Menahemu yisazira amahoro, umuhungu we Pekahiya amusimbura ku ngoma.

Pekahiya Ategeka Isiraheli

Mu mwaka wa mirongo itanu Azariya ari ku ngoma mu Buyuda, Pekahiya mwene Menahemu yabaye umwami wa Isiraheli i Samariya, amara imyaka ibiri ku ngoma. Yakoze ibibi mu maso ya Data wa twese. Ntiyava ku byaha bya Yerobowamu mwene Nebati, watumye Abisiraheli bakora ibyaha. Peka mwene Remaliya, icyegera cye, aramugambanira, amutsinda i Samariya, mu munara w'ingoro ya cyami, afatanye na Arugobu na Ariye n'Abagileyadi mirongo itanu. Aramwica, hanyuma amusimbura ku ngoma. Ibindi bikorwa n'ibigwi byose bya Pekahiya, byanditswe mu gitabo cyitwa “Ibikorwa by'abami ba Isiraheli”.

Peka Ategeka Isiraheli

Mu mwaka wa mirongo itanu n'ibiri Azariya ari ku ngoma mu Buyuda, Peka mwene Remaliya yabaye umwami wa Isiraheli i Samariya, amara imyaka makumyabiri ku ngoma. Yakoze ibibi mu maso ya Data wa twese. Ntiyava ku byaha bya Yerobowamu mwene Nebati, watumye Abisiraheli bakora ibyaha. Igihe Peka yategekaga Isiraheli, Tigilati-Pileseri umwami wa Ashūru araza afata Iyoni n'Abeli-Betimāka na Yanowa na Kedeshi na Hasori na Gileyadi na Galileya—igihugu cyose cya Nafutali—ajyana abaturage bayo ari imbohe muri Ashūru. Hanyuma Hoseya mwene Ela agambanira Peka mwene Remaliya, aramutsinda, aramwica, hanyuma amusimbura ku ngoma, mu mwaka wa makumyabiri Yotamu mwene Uziya ari ku ngoma. Ibindi bikorwa n'ibigwi byose bya Peka, byanditswe mu gitabo cyitwa “Ibikorwa by'abami ba Isiraheli”.

Yotamu Ategeka u Buyuda

Mu mwaka wa kabiri Peka mwene Remaliya umwami wa Isiraheli ari ku ngoma, Yotamu mwene Uziya yabaye umwami w'u Buyuda. Yabaye umwami afite imyaka makumyabiri n'itanu, amara imyaka cumi n'itandatu ku ngoma i Yeruzalemu. Nyina yitwaga Yerusha umukobwa wa Sadoki. Yakoze ibitunganye mu maso ya Data wa twese nk'uko se Uziya yari yakoze. Ariko ahasengerwaga ibigirwamana hagumaho; abantu bakomeje gutambira ibitambo aho no gutwika imibavu. Yubaka irembo ryo hejuru ry'inzu ya Data wa twese. Ibindi bikorwa n'ibigwi byose bya Yotamu, byanditswe mu gitabo cyitwa “Ibikorwa by'abami b'u Buyuda”. Muri iyo minsi Data wa twese atangira kohereza Rezini umwami wa Aramu na Peka mwene Remaliya ngo batere u Buyuda. Yotamu yisazira amahoro, bamushyingura kumwe na ba sekuruza mu Murwa wa Dawidi se, umuhungu we Ahazi amusimbura ku ngoma.