Ọpụpụ na Ọdịda nke Ndị Eze

Amụma ogologo, nke na-adịghị mma ile anya, banyere ndị eze ugwu na ndịda — njikọ site n'alụmdi na nwunye, nnọchibido, aghụghọ, ebe nsọ e merụrụ, na otu eze na-ebuli onwe ya elu megide Nna anyị. Ọ dịghị ọhụụ ma ọ bụ anụ ọhịa ebe a, naanị akụkọ ihe mere eme a kọrọ tupu ọ mee, nke na-akwụsị ya na ọ bịarute ọgwụgwụ ya, n'enweghị onye na-enyere ya aka.

Isi 11.

Mụ onwe m, nʼafọ mbụ nke Daraịọs onye Midia, guzoro ịkwado ya na inye ya ike.

Ugbu a, aga m agwa gị eziokwu: lee, ndị eze atọ ọzọ ga-ebili nʼPashia, mgbe ahụ onye nke anọ ga-ebili, onye bara ụba karịa ha niile. Ebe akụ na ụba ya mere ka o nwee ike, ọ ga-akpali mmadụ niile imegide alaeze Grik. Mgbe ahụ otu eze dị ike ga-ebili, onye ga-eji ọchịchị buru ibu chịa ma mee ihe masịrị ya. Ozugbo o biliri, alaeze ya ga-agbaji, kewaa gbaga nʼakụkụ ikuku anọ nke eluigwe—ọ bụghị nye ụmụ ụmụ ya, ọ bụkwaghị site nʼike ahụ o ji chịa; nʼihi na a ga-ehopu alaeze ya nye ya ndị ọzọ na-abụghị ha.

Eze ndịda ga-adị ike; otu nʼime ndị ọchịagha ya ga-adị ike karịa ya ma chịa—ọchịchị ya ga-abụ nke sara mbara. Mgbe afọ ụfọdụ gasịrị, ha ga-agbakọ: ada eze ndịda ga-abịakwute eze ugwu ime ka ha nwee nkwekọrịta. Ma ọ gaghị edebe ike ya, ọ gaghịkwa eguzo, ma ya ma ogwe aka ya. A ga-arara ya nye—ya na ndị so ya, na nna ya, na onye kwadoro ya—nʼoge ahụ.

Otu ome sitere na mgbọrọgwụ ya ga-ebili nʼọnọdụ ya, buso ndị agha agha, bata nʼebe e wusiri ike nke eze ugwu, meso ha ihe ma merie. Ọ ga-adọta chi ha nʼagha buru ha gaa Ijipt, ya na arụsị ha e jiri ọlaọcha kpụọ, na ngwa ọlaọcha na ọlaedo dị oké ọnụ; ruo ọtụtụ afọ, ọ ga-anọpụ site nʼebe eze ugwu nọ. Eze ugwu ga-abanye nʼala eze ndịda, mgbe ahụ laghachi nʼala nke ya. Ụmụ ya ndị ikom ga-ejikere maka agha, chịkọta ọtụtụ ndị agha nke na-abịaghachi, na-erịgwasa, na-azachapụ, mgbe ahụ malitegharịa agha ruo nʼebe e wusiri ike ya. Eze ndịda, were oké iwe, ga-apụ ịlụso eze ugwu ọgụ, onye chịkọtara ọtụtụ ndị agha; ma a ga-arara ndị agha ahụ nye nʼaka eze ndịda. Mgbe a dọọrọ ìgwè mmadụ ahụ nʼagha, obi ya ga-ejupụta na nganga; ọ ga-egbuda ọtụtụ puku kwụrụ puku, ma ọ gaghị eme nke ọma. Eze ugwu ga-achịkọtakwa ọtụtụ ndị agha ọzọ karịa nke mbụ, mgbe ahụ afọ ole na ole gasịa, ọ ga-eji oké usuu ndị agha na ọtụtụ ihe oriri bịa.

Nʼoge ahụ, ọtụtụ mmadụ ga-ebili megide eze ndịda; ndị ike ọjọọ nʼime ndị gị ga-ebuli onwe ha imezu ọhụ ahụ, ma ha ga-ada. Eze ugwu ga-abịa, wuli mkpọrọ agha, were obodo e wusiri ike; ndị agha ndịda agaghị eguzo, ọbụlagodi ndị agha ya a họpụtara—o nwekwaghị ike fọdụrụ iji guzo. Onye na-ebuso ya agha ga-eme ihe masịrị ya; o nweghị onye pụrụ iguzo nʼihu ya. Ọ ga-eguzo nʼala ahụ mara mma, ịla nʼiyi dị ya nʼaka. Ọ ga-ezube ịbata were ike alaeze ya niile, meekwa ka ha nwee nkwekọrịta; ọ ga-enye ya otu ada nʼime ndị inyom iji mebie ya, ma ọ gaghị eguzo maọbụ baara ya uru. Mgbe ahụ ọ ga-echigharị ihu ya nʼala ndị dị nʼakụkụ oké osimiri were ọtụtụ nʼime ha, ma otu ọchịagha ga-emedebe nganga ya, lọghachiri ya nʼisi ya. Mgbe ahụ ọ ga-echigharị ihu ya nʼebe e wusiri ike nke ala nke ya, sụọ ngọngọ, daa, a gaghịkwa achọta ya ọzọ.

Nʼọnọdụ ya ka otu onye ga-ebili, onye ga-eziga onye ọchịkọta ụtụ maka ebube nke alaeze ahụ; nʼime ụbọchị ole na ole, a ga-emebi ya—ọ bụghị nʼiwe, ọ bụkwaghị nʼagha.

Otu nwoke a na-eleda anya ga-ebili nʼọnọdụ ya, onye a jụrụ inye nsọpụrụ eze. Ọ ga-abịa nʼoge udo ma jiri okwu arụrụala weghara alaeze ahụ. A ga-azachapụ ndị agha nʼihu ya ma gbajie ha, ọbụlagodi onyeisi nke ọgbụgba ndụ ahụ. Ozugbo ha na ya gbaa ndụ, ọ ga-eme ihe nʼaghụghọ ma dịrị ike site na obere ndị mmadụ. Nʼoge udo, ọ ga-abanye nʼakụkụ kachasị baa ọgaranya nke mpaghara ahụ mee ihe nna nna ya na nna ha emeghị—ọ ga-akesa ihe nkwata, ihe akwatara nʼagha, na akụ nʼetiti ha, chepụta atụmatụ megide ebe e wusiri ike, ma ọ bụ naanị maka oge.

Ọ ga-akpali ike ya na obi ike ya imegide eze ndịda, were oké usuu ndị agha. Eze ndịda ga-eji oké usuu ndị agha dị ike lụọ agha—ma ọ gaghị eguzo, nʼihi na a ga-echepụta atụmatụ megide ya. Ndị na-eri nri ya ga-emebi ya; a ga-azachapụ ndị agha ya, ọtụtụ mmadụ ga-adakwa bụrụ ndị e gburu. Obi eze abụọ a nke dabeere nʼihe ọjọọ ga-ekwu okwu ụgha nʼotu tebul, ma ọ gaghị aga nke ọma—nʼihi na ọgwụgwụ ka na-eche oge a kara aka ya. Ọ ga-eji oké akụ laghachi nʼala ya, obi ya megide ọgbụgba ndụ nsọ ahụ; ọ ga-eme ihe, mgbe ahụ laghachi nʼala ya.

Mgbe oge a kara aka ruru, ọ ga-alaghachi gbaga ndịda, ma oge a agaghị adị ka nke mbụ maọbụ nke ikpeazụ. Nʼihi na ụgbọ mmiri sitere na Kitim ga-abịa megide ya; obi ga-ada ya mba, ọ ga-alaghachi azụ, na-ewe iwe megide ọgbụgba ndụ nsọ ahụ, mee ihe. Ọ ga-alaghachi ma gosi ihuọma nʼebe ndị gbahapụrụ ọgbụgba ndụ nsọ ahụ nọ. ^a Ndị agha ya ga-ebili, merụọ ebe e wusiri ike nke ebe nsọ ahụ, kwụsị àjà a na-achụ kwa ụbọchị, ma guzobe ihe arụ ahụ na-eweta mbibi. ^b Ọ ga-eji okwu arụrụala mebie ndị na-emebi ọgbụgba ndụ ahụ, ma ndị mmadụ maara Nna ha ga-eguzosi ike mee ihe. Ndị maara ihe nʼetiti ndị mmadụ ga-ezi ọtụtụ mmadụ ihe, ma ha ga-ada ruo oge ụfọdụ site na mma agha, na ire ọkụ, na ịdọta nʼagha, na ịkwakọrọ ihe. Mgbe ha dara, ha ga-enweta obere enyemaka, ọtụtụ mmadụ ga-ejikwa okwu arụrụala sonye ha. Ụfọdụ nʼime ndị maara ihe ga-asụ ngọngọ, ka a nụchaa ha, mee ka ha dị ọcha, sachaakwa ha ruo oge ọgwụgwụ, nʼihi na ọ ka na-eche oge a kara aka.

Eze ahụ ga-eme ihe masịrị ya, na-ebuli onwe ya elu ma mee onwe ya ka ọ dị ukwuu karịa chi niile, na-ekwu okwu dị egwu megide Nna anyị. Ọ ga-eme nke ọma ruo mgbe a gwụsịrị iwe ahụ, ebe ọ bụ na ihe ahụ e kpebiri ga-emezu. Ọ gaghị asọpụrụ chi nna nna ya, maọbụ onye ahụ ndị inyom na-achọsi ike, maọbụ chi ọbụla—ọ ga-ebuli onwe ya elu karịa ha niile. Kama ọ ga-asọpụrụ chi nke ebe e wusiri ike, chi nna nna ya na-amaghị, jiri ọlaedo, na ọlaọcha, na nkume dị oké ọnụ, na onyinye ndị dị oké ọnụ ahịa sọpụrụ ya. O ji chi mba ọzọ buso ebe kachasị sie ike agha. Ọ ga-asọpụrụ nke ukwuu ndị nabatara ya, nye ha ọchịchị nʼebe ọtụtụ mmadụ nọ, ma kee ala dịka ihe a na-ere ere.

Nʼoge ọgwụgwụ, eze ndịda ga-ebuso ya agha, eze ugwu ga-ejikwa ụgbọ agha, na ndị na-agba ịnyịnya, na ọtụtụ ụgbọ mmiri fekuo ya dịka oké ifufe. Ọ ga-abanye nʼala dị iche iche, na-erịgwasa, na-agafekwa. Ọ ga-abanye nʼala ahụ mara mma; ọtụtụ mmadụ ga-ada, ma Edọm, na Moab, na ndịisi ụmụ Amọn ga-agbanarị aka ya. Ọ ga-esetịpụ aka ya megide ala dị iche iche, ala Ijipt agaghịkwa agbanarị ya. Ọ ga-achị akụ ọlaedo na ọlaọcha, na akụ niile nke Ijipt, ndị Libịa na ndị Kush ga-eso ya nʼazụ. Ma akụkọ sitere nʼọwụwa anyanwụ na ugwu ga-eme ka ụjọ jide ya, ọ ga-apụ were oké iwe ịla nʼiyi na ibibicha ọtụtụ mmadụ. Ọ ga-amanye ụlọ ikwu eze ya nʼetiti oké osimiri na ugwu nsọ ahụ mara mma, mgbe ahụ ọ ga-abịaru nʼọgwụgwụ ya, ọ dịghị onye ga-enyere ya aka.