Gũũkĩra na Kũgũa kwa Athamaki

Ũhoro mũraaya ũtarĩ na riiri wa athamaki a gathigathini na a gũthini: kũgwatanĩra na ũndũ wa kũhikania, gũthiũrũrũkĩria matũũra, ũkunyanĩri, handũ hatheru gũthaahio, na mũthamaki wĩyũmbũraga agookĩrĩra Ithe witũ. Gũtirĩ cioneki kana nyamũ gũkũ, no ũhoro wa mahinda ũgwetetwo o mbere ya gũkinya, ũkĩrĩkĩĩra na we agĩkinya mũthia wake, atarĩ na wa kũmũteithia.

Gĩcunjĩ 11.

Na niĩ, mwakainĩ wa mbere wa Dariũ ũrĩa Mũmedi, nĩndarũgamire nĩguo ndĩmũteithie na ndĩmwĩkĩre hinya.

Na rĩu nĩngũkwĩra ũhoro wa ma: ta rora, athamaki angĩ atatũ nĩmakarahũka bũrũri wa Perisia, na thuutha ũcio nĩgũkagĩa na wa kaana ũrĩa ũgaakorwo arĩ gĩtonga mũno gũkĩra othe. Nake eekĩrĩtwo hinya nĩ ũtonga wake, nĩakaarahũra andũ othe mokĩrĩre ũthamaki wa Ũyunani. Hĩndĩ ĩyo nĩgũkarahũka mũthamaki ũrĩ hinya, ũrĩa ũgaathana na ũnene mũingĩ na eeke o ũrĩa angĩenda. Na aarĩkia kwarahũka, ũthamaki wake nĩũkoinĩkana na ũgayaane kũrĩ huho inya cia igũrũ—no ti kũrĩ njiaro ciake, o na ti na hinya ũrĩa aarĩ naguo, tondũ ũthamaki wake nĩũkamunywo ũheanwo kũrĩ andũ angĩ matarĩ o.

Nake mũthamaki wa mwena wa gũthini nĩakagĩa na hinya; no ũmwe wa anene a mbũtũ ciake cia ita nĩakagĩa na hinya kũmũkĩra na aathane—naguo ũnene wake ũgaakorwo ũrĩ mũnene mũno. Thuutha wa mĩaka ĩmwe nĩmakagĩa na kĩrĩĩkanĩro: mwarĩ wa mũthamaki wa gũthini nĩagaathiĩ kũrĩ mũthamaki wa gathigathini nĩguo marĩĩkanĩre. No ndakaiga hinya wake, o na ndeekũrũgama we kana guoko gwake. Nĩagaaneanwo—hamwe na arĩa maamũtwarĩte, na ithe, na ũrĩa wamũteithagia—matukũ-inĩ macio.

No kũrĩ handũ hake nĩgũkarahũka gĩthengiũ kuuma mĩriinĩ yake, nake nĩagaatharĩkĩra mbũtũ ya ita, atoonye kĩĩhitho kĩa hinya kĩa mũthamaki wa gathigathini, eeke ũũru igũrũ rĩao, na nĩagaatooria. Nĩagaataha ngai ciao acitware Misiri, hamwe na mĩhianano yao ya cuuma, na indo ciao cia goro cia betha na cia thahabu; namo mĩaka ĩmwe nĩagaikara eheerete harĩ mũthamaki wa gathigathini. Nake mũthamaki wa gathigathini nĩagaatharĩkĩra bũrũri wa mũthamaki wa gũthini, acooke mũciĩ gwake. Nao aariũ ake nĩmakeeharĩria mbaara, mongganie mbũtũ nene ya ita ĩrĩa ĩgũthiĩ na mbere gũũka, ĩiyũrĩrĩre, ĩhaiye, na ĩcooke yambĩrĩrie mbaara rĩngĩ nginya kĩĩhithoinĩ kĩa hinya gĩake. Nake mũthamaki wa gũthini, arĩ na marakara, nĩakoimagara akarũe na mũthamaki wa gathigathini, ũrĩa ũkoonganĩrĩria mbũtũ nene ya ita; no mbũtũ ĩyo nĩĩkaneanwo guokoinĩ kwa mũthamaki wa gũthini. Na rĩrĩa kĩrĩndĩ gĩgaakuuo, ngoro yake nĩĩkeyonereria; nĩakooraga andũ makũmi ma ngiri, no ndakahootana. Nake mũthamaki wa gathigathini nĩagaacookera oonganĩrĩrie kĩrĩndĩ kĩnene gũkĩra kĩrĩa kĩa mbere, na thuutha wa mĩaka nĩagaaũka arĩ na mbũtũ nene ya ita na indo nyingĩ mũno.

Na matukũ macio andũ aingĩ nĩmakookĩrĩra mũthamaki wa gũthini; nao andũ a ũhinya a andũ anyu nĩmakeyambararia nĩguo mahingie kĩoneki, no nĩmakaaga. Nake mũthamaki wa gathigathini nĩagaaũka, aake kĩhumbĩ kĩa mbaara, nake atunyane itũũra inene rĩrĩa rĩirigĩĩre; nacio mbũtũ cia gũthini itigeetiiria, o na ti thigari ciao njamba—gũtirĩ hinya ũgaatigara wa gwĩtiiria. Nake ũrĩa ũkaamũtharĩkĩra nĩageeka o ũrĩa angĩenda; gũtirĩ mũndũ ũngĩhoota kũrũgama mbere yake. Nake nĩakarũgama bũrũriinĩ ũrĩa mũthaka, arĩ na mwanangĩko guokoinĩ gwake. Nĩakeeharĩria atoonye arĩ na hinya wothe wa ũthamaki wake, na marĩĩkanĩre nake; nĩakamũhe mwarĩ ũmwe wa atumia nĩguo athũkie bũrũri ũcio, no ũndũ ũcio ndũkeerũgama kana ũmũguni. Thuutha ũcio nĩakeerekera mwena wa hũgũrũrũ cia iria na atunyane nyingĩ, no mũnene ũmwe wa mbũtũ cia ita nĩakaniina mwĩtĩĩo wake, aũcookererie igũrũ rĩake. Hĩndĩ ĩyo nĩakeerekeria ũthiũ wake kũrĩ ciĩhitho cia hinya cia bũrũri wake mwene, nake ahĩngwo, agũe, na ndacooke kuoneka rĩngĩ.

Na handũ hake nĩgũkarahũka mũndũ ũrĩa ũgaatũma mwĩtia wa igooti nĩ ũndũ wa riiri wa ũthamaki; no thuutha wa matukũ manini nĩakoinĩka—no ti nĩ ũndũ wa marakara, o na ti mbaarainĩ.

Na handũ hake nĩgũkarahũka mũndũ mũnyarare, ũrĩa ũtaaheetwo gĩtĩĩo kĩa ũthamaki. Nĩagaaũka hĩndĩ ya thaayũ na atunyane ũthamaki na njĩra ya ũheenania. Nacio mbũtũ cia ita nĩikaahaywo mbere yake na cioinĩke, o na mũthamaki wa kĩrĩĩkanĩro o nake. Na thuutha wa kũgĩa na kĩrĩĩkanĩro nake, nĩageeka maũndũ ma maheeni na agĩe na hinya arĩ na andũ anini. Hĩndĩ ya thaayũ nĩagaatoonya kũndũ kũrĩa gũtongu mũno gwa bũrũri, nake eeke ũrĩa maithe make kana maithe mao mataigana gwĩka—akĩhurunjĩra indo cia ndaho, na iria itahĩtwo, na ũtonga gatagatĩinĩ kao, agĩthugunda mĩbango ya gũũkĩrĩra ciĩhitho cia hinya, no nĩ ũndũ wa ihinda rĩnini.

Nĩakaarahũra hinya wake na ũmĩrĩru wake ookĩrĩre mũthamaki wa gũthini arĩ na mbũtũ nene ya ita. Nake mũthamaki wa gũthini nĩakaarũa arĩ na mbũtũ nene mũno ĩrĩ hinya—no ndakeetiiria, tondũ nĩgũgaathugundwo mĩbango ya kũmũũkĩrĩra. Nao arĩa marĩĩaga irio ciake nĩmakamuoina; nayo mbũtũ yake ya ita ĩkaahaywo, na aingĩ magũe moragĩtwo. Nacio ngoro cia athamaki acio eerĩ irorete gwĩka ũũru nĩikaaria maheeni irĩ methainĩ ĩmwe, no ndũgaagaacĩra—tondũ ithirĩro rĩetereire hĩndĩ yarĩo ĩrĩa ĩtuĩtwo. Nake nĩagaacooka bũrũri wake arĩ na ũtonga mũingĩ, ngoro yake ĩũkĩrĩire kĩrĩĩkanĩro kĩrĩa gĩtheru; nĩageeka ũrĩa endaga, acooke bũrũri wake.

Hĩndĩ ĩrĩa ĩtuĩtwo nĩagaacooka eerekere mwena wa gũthini, no hĩndĩ ĩno ndĩkahaana ta ĩrĩa ya mbere kana ĩrĩa ya thuutha. Amu marikabu cia Kitimu nĩikaamũũkĩrĩra; nake oorwo nĩ hinya ngoro, acooke na thuutha, arakarĩre kĩrĩĩkanĩro kĩrĩa gĩtheru, nake eeke ũndũ. Nĩagaacooka na atĩĩe arĩa maatiganĩirie kĩrĩĩkanĩro kĩrĩa gĩtheru. ^a Nacio mbũtũ ciake cia ita nĩikaarahũka, ithaahie kĩĩhitho kĩa hinya kĩa handũ harĩa hatheru, iniine igongona rĩa o mũthenya, na irũgamie kĩndũ kĩrĩa kĩthũkĩte kĩrĩa kĩrehaga ihooru. ^b Nake arĩa mahakagĩra kĩrĩĩkanĩro nĩakamathũkia na ũheenania, no andũ arĩa mooĩ Ithe wao nĩmakeehaanda marũme na meeke ciĩko. Nao arĩa oogĩ gatagatĩinĩ ka andũ nĩmakaaruta aingĩ ũmenyo, no nĩmakaagũa kwa ihinda nĩ ũndũ wa rũhiũ rwa njora, na mwaki, na gũtahwo, na kũtunywo indo. Na rĩrĩa makaagũa, nĩmakaheo ũteithio mũnini, na aingĩ nĩmakeeohania nao na ũheenania. Nao amwe a arĩa oogĩ nĩmakaahĩngwo, nĩguo matherio, na magĩrio, na mathambio nginya hĩndĩ ya ithirĩro, tondũ no ĩetereire hĩndĩ ĩrĩa ĩtuĩtwo.

Nake mũthamaki nĩageeka o ũrĩa angĩenda, akeeyambararia na akeenenehia igũrũ rĩa ngai ciothe, akĩaria maũndũ ma kũmakania agĩũkĩrĩra Ithe witũ. Nĩagaacana nginya rĩrĩa marakara makaathira, tondũ ũrĩa gũtuĩtwo nĩũkahingio. Nake ndakarũmbũiya ngai cia maithe make, kana ũrĩa wendetwo nĩ atumia, o na ti ngai o yothe—nĩakeyambararia igũrũ rĩao othe. Handũ ha ũguo nĩagaatĩĩa ngai ya ciĩhitho cia hinya, ĩrĩa maithe make mataamenyete, na thahabu, na betha, na mahiga ma goro, na iheo cia goro. Nake arĩ na ngai ya kũngĩ nĩagaatharĩkĩra ciĩhitho iria irĩ hinya mũno. Nao arĩa makaamwĩtĩkĩra nĩakamatĩĩa mũno, amahe wathani igũrũ rĩa aingĩ, na agayane bũrũri nĩ ũndũ wa thogora.

Na hĩndĩ ya ithirĩro, mũthamaki wa gũthini nĩakaarũa nake, nake mũthamaki wa gathigathini nĩakamũũkĩrĩra ta kĩhuhũkanio arĩ na ngaari cia ita, na andũ a mbarathi, na marikabu nyingĩ. Nĩagaatoonya mabũrũri, aiyũrĩrĩre, na ahĩtũke. Nĩagaatoonya bũrũri ũrĩa mũthaka; aingĩ magũe, no Edomu, na Moabi, na aariũ arĩa anene a Amoni nĩmakoonoka guokoinĩ gwake. Nĩagaatambũrũkia guoko gwake okĩrĩre mabũrũri, naguo bũrũri wa Misiri ndũkonoka. Nĩagaathana igĩĩna cia thahabu na cia betha, na ũtonga wothe wa Misiri, nao andũ a Libia na a Kushi mamuume thuutha. No ũhoro ũkoima mwena wa irathĩro na wa gathigathini nĩũkamũmakia, nake oimagare arĩ na marakara maingĩ nĩguo aanange na aniine aingĩ. Nĩakaamba hema ciake cia ũthamaki gatagatĩ ka maria na kĩrĩma kĩrĩa gĩtheru kĩrĩa gĩthaka, acooke akinyĩre ithirĩro rĩake atarĩ na mũteithia.