હવે છપાયેલી
પુસ્તક

ચોરી અને ભરપાઈ

ચોરી, ભરપાઈ, ઉછીનાં પશુઓ અને ફોસલાવવા વિશેના ચુકાદાઓ, પછી સૂર બદલાય છે: પરદેશીને અન્યાય ન કરો, કારણ કે તમે પણ પરદેશી હતા. વિધવા કે અનાથ સાથે દુર્વ્યવહાર ન કરો; તેઓ પોકારે તો આપણા પિતા સાંભળે છે. ગરીબનો ઝભ્ભો સૂર્યાસ્ત સુધીમાં પાછો આપો, કારણ કે તે તેમાં જ સૂએ છે.

અધ્યાય 22.

“જે કોઈ બળદ કે ઘેટું ચોરીને તેને મારી નાખે અથવા વેચી દે, તે બળદ બદલ પાંચ ઢોર અને ઘેટા બદલ ચાર ઘેટાં ભરપાઈ કરે. જો કોઈ ચોર ખાતર પાડતાં પકડાય અને તેને મારી નંખાય, તો તે બદલ ખૂનનો દોષ નથી. જો તેના પર સૂર્ય ઊગી ચૂક્યો હોય, તો ખૂનનો દોષ તેના પર છે. તેણે ભરપાઈ કરવી; જો તેની પાસે કંઈ ન હોય, તો તેની ચોરી બદલ તેને વેચવામાં આવે. જો ચોરેલું પશુ — બળદ, ગધેડું કે ઘેટું — તેની પાસે જીવતું મળી આવે, તો તેણે બમણું ભરપાઈ કરવું.

“જો કોઈ પોતાનાં ઢોર છૂટાં મૂકે અને તે બીજાના ખેતરમાં કે દ્રાક્ષવાડીમાં ચરે, તો તે પોતાના ખેતરના તથા પોતાની દ્રાક્ષવાડીના ઉત્તમ ભાગથી ભરપાઈ કરે.

“જો આગ ફેલાઈને કાંટાની ઝાડીઓને પકડે અને ગંજી કરેલું અનાજ, ઊભો પાક કે ખેતર બાળી નાખે, તો જેણે આગ લગાડી હોય તેણે પૂરેપૂરું ભરપાઈ કરવું.

“જો કોઈ પોતાના પડોશીને ચાંદી કે માલ સાચવવા સોંપે, અને તે તેના ઘરમાંથી ચોરાઈ જાય, તો ચોર — જો પકડાય — તો બમણું પાછું આપે. જો ચોર પકડાય નહિ, તો ઘરધણીએ આપણા પિતા આગળ આવવું, કે તેણે પોતાના પડોશીની મિલકત લીધી છે કે નહિ એ નક્કી થાય. બળદ, ગધેડું, ઘેટું, વસ્ત્ર કે કોઈ ખોવાયેલી વસ્તુ વિશે તકરાર થાય અને કોઈ ‘આ મારું છે’ એમ દાવો કરે, તો બંનેએ આપણા પિતા આગળ આવવું; આપણા પિતા જેને દોષિત ઠરાવે, તે પોતાના પડોશીને બમણું ભરપાઈ કરે.

“જો કોઈ પોતાના પડોશીને ગધેડું, બળદ, ઘેટું કે કોઈ પશુ સાચવવા આપે, અને તે મરી જાય, ઘવાય કે કોઈ જોયા વિના લઈ જવાય, તો મારી આગળ લીધેલા સમ તેમની વચ્ચેની વાત પતાવે: કે સાચવનારે પોતાના પડોશીની મિલકત પર હાથ નાખ્યો નથી. ધણી એ કબૂલ કરે; કોઈ ભરપાઈ કરવી પડે નહિ. પણ જો ખરેખર તેની પાસેથી પશુ ચોરાયું હોય, તો તેણે તેના ધણીને ભરપાઈ કરવી. જો તે ફાડી ખવાયું હોય, તો તેણે તે પુરાવા તરીકે લાવવું; ફાડી ખવાયેલા પશુ બદલ તેને કંઈ દેવું નથી.

“જો કોઈ પોતાના પડોશી પાસેથી પશુ ઉછીનું લે અને ધણીની ગેરહાજરીમાં તે ઘવાય કે મરી જાય, તો પૂરેપૂરી ભરપાઈ કરવી પડે. જો તેનો ધણી તેની સાથે હતો, તો તેને કંઈ દેવું નથી; જો પશુ ભાડે લીધું હતું, તો ભાડું એ નુકસાન પૂરું કરે.

જુવાન સ્ત્રીની પ્રતિષ્ઠા

“જો કોઈ પુરુષ સગાઈ વગરની કુંવારીને ફોસલાવીને તેની સાથે સૂઈ જાય, તો તેણે કન્યામૂલ્ય ચૂકવીને તેની સાથે લગ્ન કરવું. a a v16 કન્યામૂલ્ય એ લગ્ન વખતે કન્યાના પિતાને ચૂકવવામાં આવતી રૂઢિગત રકમ હતી. જો તેના પિતા તેને તેની સાથે આપવાની સાફ ના પાડે, તો તેણે કુંવારીઓના કન્યામૂલ્ય જેટલી ચાંદી તોળી આપવી.

“તું જાદુગરણીને જીવતી રહેવા ન દે.

“જે કોઈ પશુ સાથે શારીરિક સંબંધ રાખે, તેને નિશ્ચે મૃત્યુદંડ કરવો.

“જે કોઈ મારા સિવાય બીજા કોઈ દેવને બલિદાન ચઢાવે, તેનો સંપૂર્ણ નાશ કરવો.

“પરદેશીને અન્યાય ન કર કે તેના પર જુલમ ન કર, કારણ કે તમે મિસર દેશમાં પરદેશી હતા.

“કોઈ વિધવા કે અનાથ સાથે દુર્વ્યવહાર ન કર. જો તું તેમની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે, અને તેઓ મને પોકારે, તો હું નિશ્ચે તેમનો પોકાર સાંભળીશ. મારો કોપ ભભૂકી ઊઠશે; હું તમને તલવારથી મારી નાખીશ — તમારી સ્ત્રીઓ વિધવા અને તમારાં બાળકો અનાથ થશે.

“જો તું મારા લોકોને, એટલે તમારામાંના ગરીબને, પૈસા ઉછીના આપે, તો તેની સાથે લેણદાર જેવો ન વર્ત કે તેની પાસેથી વ્યાજ ન લે. જો તું તારા પડોશીનો ઝભ્ભો ગીરવે લે, તો સૂર્યાસ્ત પહેલાં તું તેને પાછો આપી દે, એ જ તો તેનું એકમાત્ર ઓઢણ છે, તેની ચામડી માટેનો તેનો ઝભ્ભો છે. તે શું ઓઢીને સૂશે? જ્યારે તે મને પોકારશે, ત્યારે હું સાંભળીશ, કારણ કે હું દયાળુ છું.

“આપણા પિતાની નિંદા ન કર, તેમ જ તારા લોકોના કોઈ અધિકારીને શાપ ન દે.

“તારા પાકની અને તારા રસની પુષ્કળતા આપવામાં વિલંબ ન કર. તારા દીકરાઓમાંનો પ્રથમજનિત મને આપ. તારા બળદ અને ઘેટા સાથે પણ એમ જ કર: સાત દિવસ સુધી તેને તેની માતા સાથે રહેવા દે, પછી આઠમા દિવસે તેને મને આપ.

“મારે માટે પવિત્ર લોક થાઓ. ખેતરમાં જંગલી પશુઓએ ફાડી ખાધેલું માંસ ન ખાઓ — તેને કૂતરાંઓ આગળ ફેંકી દો.”