नीतिसूत्रे 10

10 ¹ शलमोनाची नीतिसूत्रे: शहाणा मुलगा आपल्या पित्याला आनंद देतो, पण मूर्ख मुलगा आपल्या आईला दुःख देतो. ² दुष्टाईने मिळवलेली संपत्ती काही उपयोगाची नाही, पण नीतिमत्ता मरणापासून सोडवते. ³ आमचा पिता नीतिमानाला उपाशी राहू देणार नाही, पण तो दुष्टांची लालसा निष्फळ करतो. ⁴ आळशी हात माणसाला गरीब करतात, पण उद्योगी हात संपत्ती आणतात. ⁵ उन्हाळ्यात साठवणूक करणारा शहाणा मुलगा आहे, पण कापणीच्या वेळी झोपणारा लाज आणणारा मुलगा आहे. ⁶ नीतिमानाच्या मस्तकावर आशीर्वाद राहतात, पण दुष्टाचे तोंड जुलूम लपवते. ⁷ नीतिमानाची आठवण आशीर्वादरूप आहे, पण दुष्टाचे नाव कुजून जाईल. ⁸ शहाणे मन आज्ञा स्वीकारते, पण बडबड करणारा मूर्ख नाशास जातो. ⁹ जो सात्त्विकतेने चालतो तो सुरक्षितपणे चालतो, पण जो आपले मार्ग वाकडे करतो तो उघडकीस येईल. ¹⁰ डोळा मारणारा त्रास निर्माण करतो, आणि बडबड करणारा मूर्ख नाशास जातो. ¹¹ नीतिमानाचे तोंड जीवनाचा झरा आहे, पण दुष्टाचे तोंड जुलूम लपवते. ¹² द्वेष कलह उपजवतो, पण प्रेम सर्व अपराध झाकते. ¹³ विवेकी माणसाच्या ओठांवर ज्ञान सापडते, पण बुद्धिहीनाच्या पाठीसाठी छडी आहे. ¹⁴ शहाणे लोक ज्ञान साठवतात, पण मूर्खाचे तोंड नाशाला आमंत्रण देते. ¹⁵ श्रीमंताची संपत्ती हे त्याचे तटबंदीचे नगर आहे; गरिबांचा नाश म्हणजे त्यांचे दारिद्र्य. ¹⁶ नीतिमानाची कमाई जीवनाकडे नेते; दुष्टाचा लाभ पापाकडे नेतो. ¹⁷ जो शिस्त स्वीकारतो तो जीवनाच्या मार्गावर असतो, पण जो कानउघाडणीकडे दुर्लक्ष करतो तो इतरांना बहकवतो. ¹⁸ जो द्वेष लपवतो तो लबाड आहे, आणि जो निंदा पसरवतो तो मूर्ख आहे. ¹⁹ जिथे शब्द पुष्कळ असतात तिथे पाप कधीच अनुपस्थित नसते; पण जो आपल्या जिभेला आवरतो तो शहाणा असतो. ²⁰ नीतिमानाची जीभ उत्तम चांदीसारखी आहे; दुष्टाचे हृदय अल्पमोलाचे आहे. ²¹ नीतिमानाचे ओठ पुष्कळांचे पोषण करतात, पण मूर्ख बुद्धीच्या अभावाने मरतात. ²² आमच्या पित्याचा आशीर्वाद संपत्ती आणतो, आणि तो त्यासोबत कोणतेही दुःख जोडत नाही. ²³ दुष्टाई करणे मूर्खाला खेळ वाटते, पण ज्ञान हे समजदार माणसाचा आनंद आहे. ²⁴ दुष्ट ज्याची भीती बाळगतो ते त्याच्यावर येईल, पण नीतिमानाची इच्छा पूर्ण होईल. ²⁵ वादळ निघून गेल्यावर दुष्ट नाहीसे होतात, पण नीतिमान सर्वकाळ स्थिर राहतात. ²⁶ जसे दातांना शिरका आणि डोळ्यांना धूर, तसा आळशी माणूस त्याला पाठवणाऱ्यांना असतो. ²⁷ आमच्या पित्याचे भय आयुष्य वाढवते, पण दुष्टांची वर्षे कमी केली जातील. ²⁸ नीतिमानाची आशा आनंद देते, पण दुष्टाची अपेक्षा नष्ट होईल. ²⁹ आमच्या पित्याचा मार्ग निर्दोष माणसांसाठी आश्रय आहे, पण दुष्कर्म करणाऱ्यांसाठी नाश आहे. ³⁰ नीतिमान कधीही ढळणार नाही, पण दुष्ट देशात टिकणार नाहीत. ³¹ नीतिमानाचे तोंड ज्ञान उपजवते, पण कुटिल जीभ छाटली जाईल. ³² नीतिमानाच्या ओठांना काय स्वीकारार्ह आहे ते कळते, पण दुष्टाच्या तोंडाला केवळ कुटिल तेच कळते.