नीतिसूत्रे 11

11 ¹ लबाडीचे तराजू आमच्या पित्याला किळसवाणे आहेत, पण अचूक वजने त्याला आनंद देतात. ² गर्व येतो तेव्हा अपमानही येतो, पण नम्र जनांबरोबर ज्ञान असते. ³ सरळ जनांची सचोटी त्यांना मार्ग दाखवते, पण विश्वासघातक्यांचा कुटिलपणा त्यांचा नाश करतो. ⁴ क्रोधाच्या दिवशी धन उपयोगी पडत नाही, पण नीतिमत्ता मृत्यूपासून सोडवते. ⁵ निर्दोष जनांची नीतिमत्ता त्यांचा मार्ग सरळ करते, पण दुष्ट आपल्याच दुष्टपणाने पडतो. ⁶ सरळ जनांची नीतिमत्ता त्यांना सोडवते, पण विश्वासघातकी आपल्याच लालसेत अडकतात. ⁷ दुष्ट माणूस मरतो तेव्हा त्याची आशा नष्ट होते, आणि त्याच्या स्वतःच्या बळावरील भरवसा व्यर्थ ठरतो. ⁸ नीतिमान संकटातून सोडवला जातो, आणि त्याच्या जागी दुष्ट त्यात पडतो. ⁹ भक्तिहीन आपल्या मुखाने शेजाऱ्याचा नाश करतो, पण ज्ञानाच्या द्वारे नीतिमान सोडवले जातात. ¹⁰ नीतिमानांचे भले होते तेव्हा नगर आनंदित होते, आणि दुष्ट नष्ट होतात तेव्हा जयघोष होतो. ¹¹ सरळ जनांच्या आशीर्वादाने नगर उंचावले जाते, पण दुष्टांच्या मुखाने ते उद्ध्वस्त होते. ¹² जो आपल्या शेजाऱ्याला तुच्छ मानतो तो बुद्धिहीन असतो, पण समजदार माणूस गप्प राहतो. ¹³ चहाडखोर फिरून गुपिते उघड करतो, पण विश्वासू वृत्तीचा माणूस गुपित राखतो. ¹⁴ जेथे मार्गदर्शन नसते तेथे लोक पडतात, पण सल्लागारांच्या समृद्धीत सुरक्षितता असते. ¹⁵ जो परक्यासाठी जामीन राहतो त्याला नक्कीच सोसावे लागते, पण जो हातावर हात मारून वचन देण्याचा तिरस्कार करतो तो सुरक्षित राहतो. ¹⁶ दयाळू स्त्री सन्मान मिळवते, आणि निर्दय माणसे धन मिळवतात. ¹⁷ दयाळू माणूस स्वतःचे कल्याण करतो, पण क्रूर माणूस स्वतःवर संकट ओढवतो. ¹⁸ दुष्ट फसवी मजुरी कमावतो, पण जो नीतिमत्तेची पेरणी करतो त्याला खरे प्रतिफळ मिळते. ¹⁹ जो नीतिमत्तेत स्थिर राहतो त्याला जीवन मिळते, पण जो वाइटाच्या मागे लागतो तो आपल्या मृत्यूकडे धावतो. ²⁰ कुटिल मनाचे लोक आमच्या पित्याला किळसवाणे आहेत, पण ज्यांचे मार्ग निर्दोष आहेत ते त्याला आनंद देतात. ²¹ खात्री बाळगा, दुष्ट माणूस शिक्षेवाचून राहणार नाही, पण नीतिमानांची मुले मुक्त होतील. ²² डुकराच्या नाकातील सोन्याच्या नथीसारखी विवेक न दाखवणारी सुंदर स्त्री असते. ²³ नीतिमानांची इच्छा केवळ चांगल्यातच परिणमते, पण दुष्टांची आशा क्रोधात परिणमते. ²⁴ कोणी उदारपणे देतो, तरी अधिकच समृद्ध होतो; तर कोणी योग्य ते राखून ठेवतो, आणि शेवटी गरजू होतो. ²⁵ उदार जीव समृद्ध होईल, आणि जो दुसऱ्यांना ताजेतवाने करतो तो स्वतः ताजातवाना होईल. ²⁶ जो धान्य साठवून ठेवतो त्याला लोक शाप देतात, पण जो ते विकतो तो आशीर्वादित होतो. ²⁷ जो झटून चांगल्याचा शोध घेतो तो कृपा मिळवतो, पण जो वाइटाचा शोध घेतो, त्याच्यावर वाईट येते. ²⁸ जो आपल्या धनावर भरवसा ठेवतो तो पडेल, पण नीतिमान हिरव्या पानांसारखे टवटवीत होतील. ²⁹ जो आपल्याच घरावर संकट आणतो त्याला वारा वतन मिळेल, आणि मूर्ख मनाच्या ज्ञानी माणसाचा दास होईल. ³⁰ नीतिमानाचे फळ जीवनाचे झाड आहे, आणि जो जीव जिंकतो तो ज्ञानी होय. ³¹ जर नीतिमानाला पृथ्वीवर प्रतिफळ मिळते, तर दुष्ट व पापी यांना किती अधिक!