नीतिसूत्रे 12

12 ¹ जो शिस्तीवर प्रेम करतो तो ज्ञानावर प्रेम करतो, पण जो कान उघडणीचा द्वेष करतो तो निर्बुद्ध होय. ² चांगल्या माणसाला आमच्या पित्याकडून कृपा मिळते, पण जो दुष्ट कट रचतो त्याला तो दोषी ठरवतो. ³ दुष्टपणाने कोणीही स्थिर होत नाही, पण नीतिमानाचे मूळ कधीही ढळणार नाही. ⁴ सद्गुणी स्त्री आपल्या पतीचा मुकुट असते, पण लाज आणणारी त्याच्या हाडांतील किडीसारखी असते. ⁵ नीतिमानांचे बेत न्याय्य असतात, पण दुष्टांचा सल्ला कपटाचा असतो. ⁶ दुष्टांचे शब्द रक्तपातासाठी टपून बसतात, पण सरळ लोकांचे बोलणे निर्दोषांना सोडवते. ⁷ दुष्टांचा पाडाव होतो आणि ते नाहीसे होतात, पण नीतिमानांचे घर टिकून राहते. ⁸ माणसाची प्रशंसा त्याच्या समंजसपणाप्रमाणे होते, पण विकृत मनाच्या माणसाचा तिरस्कार होतो. ⁹ हलक्या स्थितीत राहून चाकर बाळगणे बरे, मोठेपणाचा आव आणून उपाशी राहण्यापेक्षा. ¹⁰ नीतिमान आपल्या पशूंच्या गरजांची काळजी घेतो, पण दुष्टांची दयासुद्धा क्रूर असते. ¹¹ जो आपली जमीन कसतो त्याला भरपूर अन्न मिळते, पण जो निरर्थक गोष्टींच्या मागे धावतो तो निर्बुद्ध होय. ¹² दुष्ट लोक वाईट माणसांच्या लुटीची हाव धरतात, पण नीतिमानांचे मूळ फळ देते. ¹³ वाईट माणूस आपल्या पापी बोलण्याने अडकतो, पण नीतिमान संकटातून निसटतो. ¹⁴ आपल्या बोलण्याच्या फळाने माणूस चांगल्या गोष्टींनी तृप्त होतो, आणि त्याच्या हातांचे काम त्याला प्रतिफळ देऊन परत येते. ¹⁵ मूर्खाला आपला मार्ग आपल्या स्वतःच्या दृष्टीने योग्य वाटतो, पण शहाणा सल्ला ऐकतो. ¹⁶ मूर्ख आपला राग लगेच दाखवतो, पण चतुर माणूस अपमानाकडे दुर्लक्ष करतो. ¹⁷ जो खरे बोलतो तो प्रामाणिक साक्ष देतो, पण खोटा साक्षीदार लबाड्या सांगतो. ¹⁸ बेछूट शब्द तलवारीसारखे भोसकतात, पण शहाण्याची जीभ आरोग्य आणते. ¹⁹ सत्य बोलणारे ओठ सर्वकाळ टिकतात, पण खोटी जीभ केवळ क्षणभर राहते. ²⁰ दुष्ट कट रचणाऱ्यांचे अंतःकरण कपटाने भरलेले असते, पण शांतीचा प्रसार करणाऱ्यांना आनंद लाभतो. ²¹ नीतिमानावर कोणतेही अरिष्ट येत नाही, पण दुष्ट संकटांनी भरलेले असतात. ²² खोटे बोलणारे ओठ आमच्या पित्याला किळसवाणे वाटतात, पण विश्वासूपणे वागणारे त्याला संतोष देतात. ²³ चतुर माणूस आपले ज्ञान स्वतःपाशी राखतो, पण मूर्खांचे अंतःकरण मूर्खपणा बाहेर ओकते. ²⁴ उद्योगी हात अधिकार गाजवतील, पण आळस सक्तीच्या कामात नेतो. ²⁵ चिंता अंतःकरणाला भारी करते, पण दयाळू शब्द ते आनंदित करतो. ²⁶ नीतिमान आपल्या शेजाऱ्याला मार्गदर्शन करतो, पण दुष्टांचा मार्ग त्यांना बहकवतो. ²⁷ आळशी माणूस आपली शिकार भाजतही नाही, पण उद्योगी माणूस आपल्या संपत्तीला मौल्यवान मानतो. ²⁸ नीतिमत्तेच्या वाटेवर जीवन आहे, आणि त्या मार्गावर मृत्यू नाही.