અવિચારી શબ્દો, સાજાપણું આપતી જીભ

મોટે ભાગે કામ, શબ્દો અને બીજાઓ જે જોઈ શકે તે વિશે. ખંતીલા હાથ રાજ કરે છે, જ્યારે આળસનો અંત વેઠમાં આવે છે; અવિચારી શબ્દો ઘા કરે છે, અને જૂઠી જીભ ફક્ત પળભર ટકે છે. તેમની વચ્ચે એક શાંત પંક્તિ છે: ચિંતા હૃદયને દબાવે છે, અને દયાળુ શબ્દ તેને હળવું કરે છે.

અધ્યાય 12.

જે શિસ્તને ચાહે છે તે જ્ઞાનને ચાહે છે, પણ જે ઠપકાને ધિક્કારે છે તે મૂર્ખ છે. સારો માણસ આપણા પિતા પાસેથી કૃપા પામે છે, પણ દુષ્ટ કાવતરાં ઘડનાર માણસને તેઓ દોષિત ઠરાવે છે. દુષ્ટતાથી કોઈ સ્થિર થતું નથી, પણ નેક માણસનું મૂળ કદી ડગશે નહિ. ઉમદા ચારિત્ર્યવાળી પત્ની પોતાના પતિનો મુગટ છે, પણ શરમ લાવનારી પત્ની તેનાં હાડકાંના સડા જેવી છે. નેક માણસોની યોજનાઓ ન્યાયી હોય છે, પણ દુષ્ટોની સલાહ કપટભરી હોય છે. દુષ્ટોના શબ્દો લોહી વહેવડાવવા લાગ જુએ છે, પણ પ્રામાણિકોની વાણી નિર્દોષોને બચાવે છે. દુષ્ટો ઉથલાવી દેવાય છે ને તેમનું નામનિશાન રહેતું નથી, પણ નેક માણસોનું ઘર ટકી રહેશે. માણસ પોતાની સમજ પ્રમાણે વખણાય છે, પણ વિકૃત મનવાળાને તુચ્છ ગણવામાં આવે છે. મોટાઈનો ડોળ કરીને ભૂખ્યા રહેવા કરતાં સામાન્ય રહીને નોકર રાખવો સારું છે. નેક માણસ પોતાનાં પશુઓની જરૂરતોની કાળજી રાખે છે, પણ દુષ્ટોની દયા પણ ક્રૂર હોય છે. જે પોતાની જમીન ખેડે છે તેની પાસે પુષ્કળ અન્ન હશે, પણ જે નકામી વસ્તુઓ પાછળ દોડે છે તેનામાં સમજ નથી. દુષ્ટો ભૂંડા માણસોની લૂંટ ઝંખે છે, પણ નેક માણસનું મૂળ ફળ આપે છે. ભૂંડો માણસ પોતાની પાપી વાણીથી ફસાય છે, પણ નેક માણસ સંકટમાંથી બચી જાય છે. પોતાના શબ્દોના ફળથી માણસ સારી વસ્તુઓથી ભરાય છે, અને તેના હાથનું કામ તેને બદલો આપવા પાછું વળે છે. મૂર્ખને પોતાનો માર્ગ પોતાની નજરમાં સાચો લાગે છે, પણ જ્ઞાની સલાહ સાંભળે છે. મૂર્ખ પોતાનો ગુસ્સો તરત બતાવી દે છે, પણ ચતુર માણસ અપમાનને અવગણે છે. જે સત્ય બોલે છે તે પ્રામાણિક સાક્ષી આપે છે, પણ જૂઠો સાક્ષી જૂઠું બોલે છે. અવિચારી શબ્દો તલવારની જેમ વીંધે છે, પણ જ્ઞાનીની જીભ સાજાપણું લાવે છે. સાચા હોઠ સદા ટકી રહે છે, પણ જૂઠી જીભ ઘડીભર જ ટકે છે. દુષ્ટ યોજના ઘડનારાઓના હૃદયમાં કપટ ભરેલું હોય છે, પણ શાંતિ ફેલાવનારાઓને આનંદ મળે છે. નેક માણસ પર કોઈ આફત આવતી નથી, પણ દુષ્ટો સંકટથી ભરેલા રહે છે. જૂઠું બોલનારા હોઠ આપણા પિતાને ધિક્કારપાત્ર છે, પણ વિશ્વાસુપણે વર્તનારા તેમને આનંદરૂપ છે. ચતુર માણસ પોતાનું જ્ઞાન પોતાની પાસે રાખે છે, પણ મૂર્ખોનું હૃદય મૂર્ખતા બકી કાઢે છે. ઉદ્યમી હાથ રાજ કરશે, પણ આળસ વેઠમાં પરિણમે છે. ચિંતા હૃદયને ભારે કરે છે, પણ માયાળુ શબ્દ તેને આનંદિત કરે છે. નેક માણસ પોતાના પડોશીને માર્ગ બતાવે છે, પણ દુષ્ટોનો માર્ગ તેમને ભટકાવે છે. આળસુ પોતાનો શિકાર શેકતો નથી, પણ ઉદ્યમી પોતાની સંપત્તિને મૂલ્યવાન ગણે છે. નેકીના માર્ગમાં જીવન છે, અને તે માર્ગે મરણ નથી.