امثال 19

19 ¹فقیری که در کمال خویش رفتار می‌کند، بهتر است از کسی که سخنانش کج است و نادان است. ²همچنین، اشتیاق بدون معرفت نیکو نیست، و هر که شتاب‌زده عمل کند، راه را گم می‌کند. ³حماقتِ خودِ آدمی راهش را تباه می‌سازد، با این حال دلش بر پدر ما خشم می‌گیرد. ⁴ثروت دوستان بسیار می‌افزاید، اما فقیر از دوست خود جدا می‌شود. ⁵شاهد دروغین بی‌مجازات نخواهد ماند، و آن که دروغ می‌دمد، رهایی نخواهد یافت. ⁶بسیاری التفاتِ شخص سخاوتمند را می‌جویند، و هر کس دوستِ آن است که هدیه می‌بخشد. ⁷همهٔ برادران شخص فقیر از او بیزارند؛ چه بسیار بیشتر دوستانش از او دوری می‌گزینند! او در پیِ آنان صدا می‌زند، اما آنها رفته‌اند. ⁸هر که حکمت به دست آورد، جان خویش را دوست می‌دارد؛ هر که فهم را نگاه دارد، نیکویی خواهد یافت. ⁹شاهد دروغین بی‌مجازات نخواهد ماند، و آن که دروغ می‌دمد، هلاک خواهد شد. ¹⁰تجمل برازندهٔ نادان نیست—چه بسیار کمتر آنکه بنده‌ای بر شاهزادگان فرمان راند. ¹¹فراستِ آدمی او را در خشم کُند می‌سازد، و چشم‌پوشی از خطا مایهٔ جلال اوست. ¹²غضب پادشاه همچون غرّشِ شیر است، اما التفاتش چون شبنم بر سبزه است. ¹³پسرِ نادان مایهٔ تباهیِ پدرش است، و ستیزه‌جوییِ زن چکه‌ای پیوسته است. ¹⁴خانه و ثروت میراثی از نیاکان است، اما زنِ دوراندیش از جانب پدر ما است. ¹⁵تنبلی به خوابِ گران فرو می‌افکنَد، و شخص کاهل گرسنه خواهد ماند. ¹⁶هر که حکم را نگاه دارد، جان خود را نگاه می‌دارد؛ هر که راه‌های خود را خوار شمارد، خواهد مرد. ¹⁷هر که به فقیر سخاوت ورزد، به پدر ما قرض می‌دهد، و پدر ما پاداشِ عملش را به او خواهد داد. ¹⁸پسرت را تا هنگامی که امید هست تأدیب کن، و دل بر هلاکتش مبند. ¹⁹شخصِ بسیار خشمگین باید جریمه بپردازد؛ زیرا اگر او را رهایی بخشی، ناچار باید باز همان کنی. ²⁰به مشورت گوش فرا ده و تأدیب را بپذیر، تا در روزهای آینده حکمت به دست آوری. ²¹نقشه‌ها در دل آدمی بسیارند، اما این مشورت پدر ما است که پابرجا خواهد ماند. ²²آنچه در آدمی مطلوب است، محبتِ عهد است، و فقیر بهتر است از دروغگو. ²³ترس از پدر ما به حیات می‌انجامد، و هر که آن را دارد، آسوده و خرسند می‌آرامد و آسیبی به او نمی‌رسد. ²⁴شخص کاهل دست خود را در بشقاب فرو می‌برد و حتی آن را به دهانش باز نمی‌گرداند. ²⁵استهزاگر را بزن، تا ساده‌دل زیرکی بیاموزد؛ شخص فهیم را توبیخ کن، تا معرفت به دست آورد. ²⁶هر که بر پدر خود ستم روا دارد و مادرش را براند، پسری است که ننگ و رسوایی می‌آورد. ²⁷ای پسرم، از شنیدنِ تعلیم دست بکش، و از سخنانِ معرفت گمراه خواهی شد. ²⁸شاهدِ بی‌ارزش عدالت را استهزا می‌کند، و دهانِ شریران، شرارت را می‌بلعد. ²⁹مجازات برای استهزاگران آماده شده است، و تازیانه برای پشتِ نادانان.