اڻسوچيل ڳالهيون، شفا ڏيندڙ زبان

گهڻو ڪري ڪم، لفظن ۽ ان بابت جيڪو ٻيا ڏسي سگهن ٿا. محنتي هٿ حڪومت ڪن ٿا جڏهن ته سستي زبردستي مزدوريءَ تي ختم ٿئي ٿي؛ بي‌پرواهه لفظ ڇيهون ڪن ٿا، ۽ ڪوڙي زبان رڳو هڪ پل رهي ٿي. انهن جي وچ ۾ هڪ خاموش سٽ: پريشاني دل کي دٻائي ٿي، ۽ مهربان لفظ ان کي مٿي کڻي ٿو.

باب 12.

جيڪو تاديب سان پيار ڪري ٿو سو علم سان پيار ڪري ٿو، پر جيڪو ملامت کان نفرت ڪري ٿو سو بي سمجھہ آهي. نيڪ ماڻهو کي اسان جي پيءُ کان مهربانيءَ ملي ٿي، پر جيڪو بدي جا منصوبا ٿو ٺاهي تنهن کي هو ڏوهاري ٺهرائي ٿو. ڪوبہ ماڻهو بدڪاريءَ سان قائم نہ ٿو رهي، پر سچارن جي پاڙ ڪڏهن بہ نہ ڏڪندي. سٺي ڪردار واري زال پنهنجي مڙس جو تاج آهي، پر شرمسار ڪرڻ واري سندس هڏن ۾ ڳرڻ جهڙي آهي. سچارن جا ارادا انصاف وارا آهن، پر بدڪارن جي صلاح فريب آهي. بدڪارن جون ڳالهيون رت لاءِ ڪمين ۾ ويٺل آهن، پر سڌن جي ڳالهائڻ بيگناهہ کي ڇڏائي ٿي. بدڪار ڊاهجي وڃن ٿا ۽ ختم ٿي وڃن ٿا، پر سچارن جو گھر قائم رهندو. ماڻهوءَ جي ساراهہ سندس سمجھہ موجب ٿئي ٿي، پر ڏنگي دل وارو ذليل ٿئي ٿو. نيچ هجڻ ۽ نوڪر رکڻ، وڏائي ڏيکارڻ ۽ بکيو رهڻ کان بهتر آهي. سچار پنهنجن جانورن جي ضرورتن جو خيال رکن ٿا، پر بدڪارن جو رحم بہ ظلم آهي. جيڪو پنهنجي زمين ۾ ڪم ڪندو تنهن وٽ ڪافي ماني هوندي، پر جيڪو بيڪار ڪمن جي پٺيان ڀڄي ٿو سو بي سمجھہ آهي. بدڪار بدڪارن جي لُٽ جا خواهشمند آهن، پر سچارن جي پاڙ ميوو ڏئي ٿي. بدڪار ماڻهو پنهنجي گناهہ ڀريل ڳالهائڻ ۾ ڦاسي ٿو، پر سچار مصيبت کان بچي نڪري ٿو. ماڻهو پنهنجي ڳالهين جي ميوي سان چڱين شين سان ڀرجي ٿو، ۽ سندس هٿن جو ڪم موٽي اچي کيس اجر ڏئي ٿو. بيوقوف جو رستو سندس پنهنجين اکين ۾ سڌو ٿو لڳي، پر عقلمند صلاح ٻڌن ٿا. بيوقوف پنهنجو ڪاوڙ ساڳئي وقت ظاهر ڪري ٿو، پر هوشيار توهين کي نظرانداز ڪن ٿا. جيڪو سچ ٿو ڳالهائي سو ايماندار شاهدي ڏئي ٿو، پر ڪوڙو شاهد ڪوڙ ٿو ڳالهائي. اڻسوچيل ڳالهيون تلوار وانگر ڇيهون ڏين ٿيون، پر عقلمندن جي زبان شفا آڻي ٿي. سچا چپ هميشہ قائم رهن ٿا، پر ڪوڙي زبان رڳو هڪ پل رهي ٿي. جيڪي بدي جا منصوبا ٿا ٺاهين تن جي دلين ۾ فريب ڀريل آهي، پر جيڪي صلح کي وڌائين ٿا تن لاءِ خوشي آهي. سچارن تي ڪا آفت نہ ٿي اچي، پر بدڪار مصيبت سان ڀريل آهن. ڪوڙا چپ اسان جي پيءُ وٽ نفرت جوڳا آهن، پر جيڪي وفاداريءَ سان عمل ڪن ٿا سي سندس خوشي آهن. هوشيار پنهنجو علم پاڻ وٽ رکن ٿا، پر بيوقوفن جي دل بيوقوفي ٻاهر ڪڍي ٿي. محنتي هٿ حڪومت ڪندا، پر سستي جبري مشقت تي ختم ٿئي ٿي. ڳڻتي دل کي ڳرو ڪري ٿي، پر مٺي ڳالهہ ان کي خوش ڪري ٿي. سچار پنهنجي پاڙيسريءَ کي رستو ڏيکارين ٿا، پر بدڪارن جو رستو کين ڀٽڪائي ٿو. سست پنهنجو شڪار نہ ٿا ڀٺن، پر محنتي پنهنجي ملڪيت کي قيمتي ٿا ڄاڻن. سچائيءَ جي واٽ ۾ زندگي آهي، ۽ انهيءَ رستي تي موت ناهي.