ڇپيل
ڪتاب

صحيح وزن سندس خوشي آهن

وزن، سخاوت ۽ نيڪ نامي غالب آهن. باب بار بار زور ڏئي ٿو ته جيڪو نقصان لڳي ٿو سو نقصان ناهي، کليل ڏيڻ ۽ وڌيڪ مالدار ٿيڻ، اناج ذخيرو ڪرڻ ۽ ان تي لعنت ٿيڻ. سمجھداريءَ کان سواءِ حسن لاءِ سڀ کان تکي سٽ آهي: سوئر جي نڪ ۾ سون جي مُندي.

باب 11.

ٺڳيءَ وارو ترازو اسان جي پيءُ لاءِ نفرت جوڳو آهي، پر صحيح وزن سندس خوشي آهن. جڏهن غرور اچي ٿو، تڏهن ذلت بہ اچي ٿي، پر حڪمت عاجزن وٽ آهي. سڌن ماڻهن جي ايمانداري کين رهنمائي ڪري ٿي، پر دغابازن جي ڪوڙائي کين برباد ڪري ٿي. غضب جي ڏينهن ۾ دولت ڪم نہ ٿي اچي، پر سچائي موت کان ڇڏائي ٿي. بي عيب ماڻهن جي سچائي سندن رستو سڌو ڪري ٿي، پر بدڪار پنهنجي ئي بدڪاريءَ سبب ڪري پوي ٿو. سڌن ماڻهن جي سچائي کين ڇڏائي ٿي، پر دغاباز پنهنجي ئي لالچ ۾ ڦاسي پون ٿا. جڏهن بدڪار ماڻهو مري ٿو، تڏهن سندس اميد ختم ٿي وڃي ٿي، ۽ پنهنجي طاقت تي سندس ڀروسو ڪنهن ڪم نہ ٿو اچي. سچار ماڻهو مصيبت کان ڇڏايو وڃي ٿو، ۽ بدڪار سندس جاءِ تي انهيءَ ۾ اچي ٿو. بي دين ماڻهو پنهنجي واتان پنهنجي پاڙيسريءَ کي برباد ڪري ٿو، پر سچار علم جي وسيلي ڇڏايا وڃن ٿا. جڏهن سچارن جو ڀلو ٿئي ٿو، تڏهن شهر خوش ٿئي ٿو، ۽ جڏهن بدڪار برباد ٿين ٿا، تڏهن خوشيءَ جا نعرا بلند ٿين ٿا. سڌن ماڻهن جي برڪت سان شهر سربلند ٿئي ٿو، پر بدڪارن جي واتان اهو ڊاهيو وڃي ٿو. جيڪو پنهنجي پاڙيسريءَ کي حقير ڄاڻي ٿو، سو ڏاهپ کان خالي آهي، پر سمجھدار ماڻهو خاموش رهي ٿو. چغلخور راز ظاهر ڪندو گھمي ٿو، پر ڀروسي جوڳي روح وارو ماڻهو راز لڪائي سگھي ٿو. جتي رهنمائي ناهي، اتي قوم ڪري پوي ٿي، پر گھڻن صلاحڪارن ۾ سلامتي آهي. جيڪو ڪنهن اجنبيءَ لاءِ ضمانت ڏئي ٿو، سو ضرور ڏک ڏسندو، پر جيڪو ضمانت تي هٿ ملائڻ کان نفرت ڪري ٿو، سو محفوظ آهي. مهربان عورت عزت حاصل ڪري ٿي، ۽ بي رحم مرد دولت حاصل ڪن ٿا. مهربان ماڻهو پنهنجو ئي ڀلو ڪري ٿو، پر ظالم ماڻهو پنهنجي مٿان ئي مصيبت آڻي ٿو. بدڪار ٺڳيءَ جي ڪمائي ڪمائي ٿو، پر جيڪو سچائي پوکي ٿو، سو سچو اجر ماڻي ٿو. جيڪو سچائيءَ ۾ ثابت قدم آهي، سو زندگي لھي ٿو، پر جيڪو برائيءَ جي پٺيان لڳي ٿو، سو پنهنجي موت ڏانهن ڊوڙي ٿو. ڪوڙي دل وارا اسان جي پيءُ لاءِ نفرت جوڳا آهن، پر جن جا رستا بي عيب آهن، اهي سندس خوشي آهن. پڪ ڄاڻو تہ بدڪار ماڻهو سزا کان بچي نہ سگھندو، پر سچارن جا ٻار آزاد ٿي ويندا. سوئر جي نڪ ۾ سون جي ڇلي جھڙي آهي اها سهڻي عورت، جيڪا سمجھداري نہ ٿي ڏيکاري. سچارن جي خواهش رڳو ڀلائيءَ تي ختم ٿئي ٿي، پر بدڪارن جي اميد غضب تي ختم ٿئي ٿي. ڪو ماڻهو کليل دل سان ڏئي ٿو، تڏهن بہ وڌيڪ مالدار ٿئي ٿو؛ ٻيو جيڪو ڏيڻ گھرجي سو روڪي ٿو، پر آخر محتاج ٿي پوي ٿو. سخي جان مالامال ڪئي ويندي، ۽ جيڪو ٻين کي تازو دم ڪري ٿو، سو پاڻ بہ تازو دم ڪيو ويندو. جيڪو اناج روڪي ٿو، تنهن کي ماڻهو لعنت ڪن ٿا، پر جيڪو اهو وڪڻي ٿو، سو برڪت وارو آهي. جيڪو ڀلائيءَ جي ڳولا ۾ ڏاڍي ڪوشش ڪري ٿو، سو مهربانيءَ جي ڳولا ڪري ٿو، پر جيڪو برائي ڳولي ٿو، تنهن تي برائي ايندي. جيڪو پنهنجي دولت تي ڀروسو ڪري ٿو، سو ڪري پوندو، پر سچار ساوڪ ڀريل پنن وانگر ڦلندا. جيڪو پنهنجي گھر تي مصيبت آڻي ٿو، سو واءُ جو وارث ٿيندو، ۽ بيوقوف ماڻهو عقلمند دل وارن جو نوڪر ٿيندو. سچار جو ميوو زندگيءَ جو وڻ آهي، ۽ جيڪو روحن کي کٽي ٿو، سو عقلمند آهي. جيڪڏهن سچار کي زمين تي بدلو ڏنو وڃي ٿو، تہ بدڪار ۽ گنهگار کي ڪيترو وڌيڪ!