હવે છપાયેલી
પુસ્તક

ઉપદેશક બોલે છે

સભાશિક્ષકનું પુસ્તક “સૂર્યની નીચે” અર્થ શોધે છે, અને એ પૃથ્વી પરના દૃષ્ટિબિંદુથી સભાશિક્ષક ઈશ્વરને દૂરના અને અગમ્ય તરીકે જુએ છે—તેમને સીધા ઈશ્વર કહે છે, ભાગ્યે જ પિતા. છતાં તેમની આંગળીઓની છાપ સર્વત્ર છે: સામાન્ય જીવનની દરેક સારી ભેટ તેમના હાથમાંથી આવે છે.

અધ્યાય 1.

દાઉદના પુત્ર, યરુશાલેમમાંના રાજા, ઉપદેશકનાં વચનો. a a v1 સભાશિક્ષક એ કોહેલેથ — ‘ઉપદેશક’ અથવા ‘સભા એકઠી કરનાર’ — નો કરારનામો છે. આખા પુસ્તકમાં કોહેલેથ ઈશ્વર વિશે દૂરના દેવની રીતે બોલે છે, ‘પિતા’ એ સંબંધસૂચક નામ સુધી કદી પહોંચતા નથી. ‘સૂર્ય તળે’ જિવાયેલા જીવનનો પ્રામાણિક થાક આ પુસ્તક સાચવી રાખે છે — આપણા પિતાની પ્રગટ થયેલી નિકટતા વિના. ઈસુ પિતાને નજીક લાવવા આવે છે (યોહાન ૧૪:૯). “સાવ ક્ષણભંગુર,” એમ ઉપદેશક કહે છે, “સાવ ક્ષણભંગુર! બધું જ ક્ષણભંગુર છે.”

સૂર્ય તળે માણસ જે બધી મહેનત કરે છે, તેનાથી તેને શો લાભ મળે છે? એક પેઢી જાય છે, ને બીજી પેઢી આવે છે, પણ પૃથ્વી સદાકાળ ટકી રહે છે. સૂર્ય ઊગે છે ને સૂર્ય આથમે છે, ને જ્યાંથી તે ઊગે છે તે જગ્યાએ ઉતાવળે પાછો આવે છે. પવન દક્ષિણ તરફ વાય છે ને ઉત્તર તરફ વળે છે; ગોળ ગોળ ફરતો જાય છે, ને પોતાના ચક્કરમાં નિત્ય પાછો ફરે છે. બધી નદીઓ સમુદ્ર તરફ વહે છે, તોપણ સમુદ્ર કદી ભરાતો નથી; નદીઓ પોતાના ઉદગમ તરફ પાછી ફરીને ફરી વહે છે. બધી વસ્તુઓ કંટાળાજનક છે, કોઈ કહી શકે તે કરતાં વધારે; આંખ જોઈને ધરાતી નથી, ને કાન સાંભળીને ભરાતો નથી. જે થઈ ગયું છે તે જ થવાનું છે, ને જે કરાયું છે તે જ કરાવાનું છે; સૂર્ય તળે કશું નવું નથી. એવી કોઈ વસ્તુ છે કે જેના વિશે કોઈ આંગળી ચીંધીને કહી શકે, “જુઓ, આ નવું છે”? આપણી પહેલાંના યુગોમાં તે તો ક્યારનુંય હતું જ. અગાઉ થઈ ગયેલાઓની કોઈ યાદગીરી રહેતી નથી, ને હવે પછી આવનારાઓની પણ, તેઓ પછી આવનારાઓ દ્વારા યાદગીરી રહેશે નહિ.

સુલેમાનની શોધ

હું, ઉપદેશક, યરુશાલેમમાં ઇઝરાયલ પર રાજા હતો. આકાશ તળે જે કંઈ થાય છે તે બધું જ્ઞાનથી શોધવા ને તપાસવા મેં મારું મન લગાડ્યું—ઈશ્વરે માણસજાતને મથવા માટે આપેલું આ દુઃખદાયક કામ છે. સૂર્ય તળે થતાં બધાં કામ મેં જોયાં, ને જુઓ—એ બધું ક્ષણભંગુર છે, પવનની પાછળ દોડવા જેવું છે. જે વાંકું છે તેને સીધું કરી શકાતું નથી, ને જે ખૂટતું છે તેની ગણતરી કરી શકાતી નથી. મેં મનમાં કહ્યું, “જો, મારા પહેલાં યરુશાલેમ પર રાજ કરનારા સૌ કરતાં હું મહાન થયો છું ને મેં વધારે જ્ઞાન મેળવ્યું છે; મારા મને ઘણું જ્ઞાન ને સમજણ જોયાં છે.” જ્ઞાન તથા ગાંડપણ ને મૂર્ખતા જાણવા મેં મારું મન લગાડ્યું; મને સમજાયું કે આ પણ પવનની પાછળ દોડવા જેવું છે. કેમ કે ઘણા જ્ઞાનની સાથે ઘણો ખેદ આવે છે, ને જેમ જ્ઞાન વધારે, તેમ શોક વધારે.