امثال 22

22 ¹نامِ نیکو را باید بر ثروتِ فراوان ترجیح داد، و اعتبار از سیم و زر بهتر است. ²ثروتمند و فقیر با هم دیدار می‌کنند؛ پدر ما آفرینندهٔ همهٔ آنهاست. ³زیرک خطر را می‌بیند و پناه می‌جوید، اما ساده‌دلان پیش می‌روند و تاوان می‌دهند. ⁴پاداشِ فروتنی و ترس از پدر ما، ثروت و عزّت و حیات است. ⁵خار و دام بر سرِ راهِ کج‌رفتار نهاده است؛ هر که جانِ خود را نگاه دارد، از آنها دور می‌ماند. ⁶کودک را در راهی که باید برود تربیت کن، تا در پیری نیز از آن منحرف نشود. ⁷ثروتمند بر فقیر فرمان می‌راند، و وام‌گیرنده بندهٔ وام‌دهنده است. ⁸هر که بی‌عدالتی بکارد، مصیبت درو خواهد کرد، و عصای خشمش در هم خواهد شکست. ⁹آن که چشمی سخاوتمند دارد، برکت خواهد یافت، زیرا نان خود را با فقیر قسمت می‌کند. ¹⁰استهزاگر را بیرون بران، تا نزاع نیز با او برود؛ ستیزه و دشنام پایان خواهد یافت. ¹¹هر که دلِ پاک را دوست بدارد و به لطف سخن گوید، پادشاه دوستِ او خواهد بود. ¹²چشمانِ پدر ما بر معرفت نگاهبانی می‌کند، اما او سخنانِ خیانتکار را واژگون می‌سازد. ¹³شخصِ تنبل می‌گوید: «بیرون شیری هست! در کوچه‌ها کشته خواهم شد!» ¹⁴دهانِ زنانِ حرام، گودالی ژرف است؛ هر که خشمِ پدر ما را برانگیزد، در آن خواهد افتاد. ¹⁵حماقت در دلِ کودک بسته شده است، اما عصای تأدیب آن را از او دور می‌راند. ¹⁶هر که بر فقیر ستم کند تا خود را توانگر سازد، یا به ثروتمند ببخشد، جز به فقر نخواهد رسید.

به‌نیکی گوش فرا ده

¹⁷به سخنانِ حکیمان به‌دقّت گوش فرا ده، و دلِ خود را به معرفتِ من بسپار، ¹⁸زیرا اگر آنها را در درونِ خود نگاه داری، دلپذیر خواهد بود، اگر همهٔ آنها بر لبانت آماده باشد. ¹⁹تا توکّلِ تو بر پدر ما باشد، امروز آنها را به تو، آری به تو، شناسانده‌ام. ²⁰آیا سی سخنِ اندرز و معرفت را برای تو ننوشتم، ²¹تا آنچه را راست و درست است به تو بیاموزم، تا به فرستندگانت پاسخی راستین دهی؟

²²فقیر را از آن رو که فقیر است غارت مکن، و ستمدیده را نزدِ دروازه در هم مشکن، ^a a v22 دروازهٔ شهر جایی بود که در شهرهای باستانی، دعاوی حقوقی و داد و ستدِ همگانی در آن انجام می‌گرفت. ²³زیرا پدر ما از دعوای ایشان دفاع خواهد کرد، و جانِ غارتگرانِ ایشان را غارت خواهد نمود.

²⁴با مردِ خشمگین دوستی مکن، و با مردِ تندخو همراه مشو، ²⁵مبادا راه‌های او را بیاموزی و خویشتن را در دام گرفتار سازی.

²⁶از آنان مباش که دست به‌ضمانت می‌دهند، آنان که وثیقهٔ قرض‌ها می‌گذارند. ²⁷اگر چیزی برای پرداخت نداری، چرا بسترت را از زیرِ تو بردارند؟

²⁸سنگِ مرزیِ کهنی را که پدرانت نهاده‌اند، جابه‌جا مکن.

²⁹آیا مردی را می‌بینی که در کارِ خود ماهر است؟ او در حضورِ پادشاهان خواهد ایستاد؛ در برابرِ فرومایگان نخواهد ایستاد.