ਕਹਾਉਤਾਂ 13

13 ¹ਬੁੱਧਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਠੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਾੜਨਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ। ²ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ³ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਚੌੜੇ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ⁴ਆਲਸੀ ਲੋਚਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਪਰ ਮਿਹਨਤੀ ਦੀ ਭੁੱਖ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ⁵ਧਰਮੀ ਝੂਠ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਨਿਰਾਦਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ⁶ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ⁷ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਨੀ ਹੋਣ ਦਾ ਢੌਂਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਗਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਢੌਂਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ⁸ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਧਨ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਦਾ ਨਿਸਤਾਰਾ-ਮੁੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੰਗਾਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਧਮਕੀ ਸੁਣਨੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ⁹ਧਰਮੀਆਂ ਦਾ ਚਾਨਣ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ¹⁰ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਬੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੈ ਜੋ ਸਲਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ¹¹ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਧਨ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰ ਕੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ¹²ਆਸ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਰੋਗੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਇੱਛਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ। ¹³ਜੋ ਬਚਨ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਬਰਬਾਦੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਆਗਿਆ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ। ¹⁴ਬੁੱਧਵਾਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਮੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ¹⁵ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਕਿਰਪਾ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੈ। ¹⁶ਹਰ ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ¹⁷ਦੁਸ਼ਟ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਦੂਤ ਚੰਗਾਈ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ¹⁸ਜੋ ਤਾੜਨਾ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਗ਼ਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਸੁਧਾਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ¹⁹ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਇੱਛਾ ਮਨ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਮੁੜਨਾ ਮੂਰਖਾਂ ਲਈ ਘਿਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ²⁰ਜੋ ਬੁੱਧਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬੁੱਧਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ²¹ਬਿਪਤਾ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਭਲਿਆਈ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ²²ਭਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਰਾਸਤ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਪੀ ਦਾ ਧਨ ਧਰਮੀਆਂ ਲਈ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ²³ਕੰਗਾਲ ਦੀ ਬਿਨ-ਵਾਹੀ ਪੈਲੀ ਭਰਪੂਰ ਅੰਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਹ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ²⁴ਜੋ ਸੋਟੀ ਰੋਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾੜਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ²⁵ਧਰਮੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਰੱਜਵੀਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਢਿੱਡ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।