Kechiktirilgan umid, roʻyobga chiqqan orzu

Unda pul va nafs mavzusi davom etadi — hech narsasi boʻlmay boy boʻlib koʻrinishdan tortib, kamayib boradigan firibgarlik va asta-sekin oʻsadigan jamgʻarmagacha. U kutishning ogʻrigʻini ham nomlaydi, chunki choʻzilgan umid yurakni xasta qiladi. Hamrohlar muhim: donolar bilan yur va dono boʻl.

13-bob.

Dono oʻgʻil otasining nasihatiga quloq soladi, masxarachi esa tanbehni eshitmaydi. Inson ogʻzining mevasidan yaxshi narsalardan bahramand boʻladi, xoinlarning nafsi esa zoʻravonlikka intiladi. Ogʻzini saqlagan jonini asraydi, lablarini keng ochgan esa halokatga yuz tutadi. Dangasa orzu qiladi-yu, hech narsaga erisholmaydi, tirishqoqning nafsi esa toʻliq qondiriladi. Solih yolgʻondan nafratlanadi, fosiq esa uyat va sharmandalik keltiradi. Solihlik yoʻli benuqson boʻlgan kishini saqlaydi, yovuzlik esa gunohkorni agʻdaradi. Kimdir boy boʻlib koʻrsatadi-yu, lekin hech vaqosi yoʻq; boshqasi kambagʻal boʻlib koʻrsatadi-yu, lekin katta boyligi bor. Insonning boyligi jonini qutqarishi mumkin, kambagʻal esa hech qanday tahdid eshitmaydi. Solihning nuri quvonch bilan porlaydi, fosiqning chirogʻi esa oʻchiriladi. Takabburlik janjaldan boshqa hech narsa tugʻdirmaydi, donolik esa maslahat soʻraganlar bilandir. Firibgarlik bilan topilgan boylik asta-sekin yoʻqolib boradi, oz-ozdan toʻplagan esa uni koʻpaytiradi. Kechiktirilgan umid yurakni xasta qiladi, roʻyobga chiqqan orzu esa hayot daraxtidir. Soʻzni mensimagan oʻz boshiga halokat keltiradi, amrni hurmat qilgan esa mukofotlanadi. Dononing taʼlimoti hayot bulogʻidir, u insonni oʻlim tuzoqlaridan uzoqlashtiradi. Sogʻlom aql iltifot qozonadi, xoinlarning yoʻli esa ularning halokatidir. Har bir idrokli inson bilim bilan ish tutadi, ahmoq esa oʻz ahmoqligini namoyish qiladi. Yovuz xabarchi baloga yoʻliqadi, sodiq elchi esa shifo keltiradi. Tarbiyani mensimagan kishiga qashshoqlik va uyat keladi, tanbehga quloq solgan esa hurmatga sazovor boʻladi. Roʻyobga chiqqan orzu jonga shirin, yovuzlikdan yuz oʻgirish esa ahmoqlarga jirkanchdir. Donolar bilan yurgan dono boʻladi, ahmoqlarga hamroh boʻlgan esa zarar koʻradi. Gunohkorlar ortidan falokat quvadi, ezgulik esa solihlarni mukofotlaydi. Yaxshi inson nevaralariga meros qoldiradi, gunohkorning boyligi esa solihlar uchun saqlanadi. Kambagʻalning haydalmagan dalasi moʻl-koʻl hosil berishi mumkin, lekin adolat yoʻqligidan u yoʻq qilinadi. Kaltakni ayagan oʻz oʻgʻlidan nafratlanadi, uni sevgan esa tarbiyalashga tirishadi. Solih toʻyguncha yeydi, fosiqning qorni esa och qoladi.