Wangsulan kang Alus Nyirep Nepsu

Bab iki bab swara lan cara ngomong. Wangsulan sing alus nyirep nepsu dene tembung sing kasar ngojok-ojoki, lan tembung sing teka ing wektu sing pas iku nyenengake. Bola-bali ngandhakake yen paningale Rama kita ana ing endi-endi, lan luwih milih janganan kanthi katresnan tinimbang sapi lemu kanthi gething.

Pasal 15.

Wangsulan kang alus bisa nyirep nepsu, nanging tembung kang atos ngobong kanepson. Ilate wong wicaksana ngatonake kawruh, nanging cangkeme wong gemblung ngesokake kabodhoan. Paningale Rama kita ana ing saben panggonan, mirsani wong ala lan wong becik. Ilat kang alus iku wit panguripan, nanging ilat kang cidra ngremuk roh. Wong gemblung ngremehake pitutur bapakne, nanging sing sapa nggatekake panyaruwe iku wicaksana. Ing omahe wong bener ana bandha akeh, nanging pametune wong duraka nggawa karibedan. Lambene wong wicaksana nyebarake kawruh, nanging ora mangkono atine wong gemblung. Kurbane wong duraka iku ginethingan dening Rama kita, nanging pandongane wong jujur iku ndadekake renaning panggalihe. Dalane wong duraka iku ginethingan dening Rama kita, nanging Panjenengane ngasihi wong kang ngudi marang kabeneran. Ana paukuman kang abot tumrap wong kang ninggal dalan bener, lan sing sapa sengit marang panyaruwe bakal mati. Jagading pati lan jagading karusakan ngegla ana ing ngarsane Rama kita; saya maneh atine sakabehing manungsa! Wong kang ngece ora seneng disaruwe; dheweke ora gelem marani wong wicaksana. Ati kang bungah ndadekake praupan kang sumringah, nanging ati kang susah ngremuk roh. Ati kang ngerti golek kawruh, nanging cangkeme wong gemblung mangan kabodhoan. Sakabehing dinane wong sangsara iku rekasa, nanging ati kang bungah tansah nduweni pista. Luwih becik sathithik kanthi wedi-asih marang Rama kita, tinimbang bandha akeh nanging kebak karibedan. Luwih becik mangan jangan ing papan kang ana katresnane, tinimbang sapi lemu nanging kanthi sengit. Wong kang gampang nepsu nukulake pasulayan, nanging wong kang sabar nyirep padudon. Dalane wong kesed iku kaya pager eri, nanging dalane wong jujur iku dalan gedhe kang rata. Anak kang wicaksana gawe bungahe bapakne, nanging wong gemblung ngremehake ibune. Kabodhoan iku kabungahan tumrap wong kang tanpa budi, nanging wong kang pinter mlaku ing dalan kang jejeg. Rancangan gagal yen tanpa rembug, nanging kanthi akeh juru rembug iku bakal kaleksanan. Wong iku bungah menehi wangsulan kang mathuk, lan sepira becike tembung kang diucapake ing wektu kang trep! Dalaning urip munggah tumrap wong wicaksana, supaya adoh saka jagading pati ing ngisor. Rama kita mbubrah omahe wong kang gumunggung, nanging Panjenengane ngreksa watese tanahe randha. Pikirane wong duraka iku ginethingan dening Rama kita, nanging tembung kang alus iku resik. Sing sapa srakah marang bathi kang ora adil nggawa karibedan marang brayate dhewe, nanging wong kang sengit marang besel bakal urip. Atine wong bener nimbang-nimbang anggone mangsuli, nanging cangkeme wong duraka ngesokake piala. Rama kita adoh saka wong duraka, nanging Panjenengane miyarsakake pandongane wong bener. Pepadhanging mripat gawe bungahing ati, lan kabar becik nyegerake balung. Kuping kang ngrungokake panyaruwe kang aweh urip bakal manggon ing antarane wong wicaksana. Sing sapa ora nggatekake pitutur iku ngremehake awake dhewe, nanging sing sapa ngrungokake panyaruwe bakal oleh pangerten. Wedi-asih marang Rama kita iku pitutur kawicaksanan, lan andhap-asor iku ndhisiki kaluhuran.