Mtima Wogawanika wa Abiyamu mu Yuda

Abiyamu akubwereza machimo a abambo ake, komabe Yerusalemu ukulimba chifukwa cha Davide. Asa akufunafuna mtima wa Atate wathu, ndi kutentha fano la Asera la agogo ake aakazi, ngakhale akugula thandizo la Aramu ndi siliva wa m'Nyumba ya Mulungu. Mu Isiraeli, Baasa akupha Nadabu ndi kufafaniza banja lonse la Yeroboamu.

Chaputala 15.

M'chaka cha khumi ndi chisanu ndi chitatu cha Mfumu Yeroboamu mwana wa Nebati, Abiyamu anayamba kulamulira Yuda. Analamulira zaka zitatu mu Yerusalemu. Dzina la amayi ake linali Maaka mwana wa Abisalomu. Anabwereza machimo onse a atate wake amene anachitidwa iye asanakhalepo; mtima wake sunali wodzipereka kwathunthu kwa Atate wathu, monga unalili mtima wa Davide kholo lake. Komabe chifukwa cha Davide, Atate wathu anampatsa nyale mu Yerusalemu, podzutsa mwana wake pambuyo pake ndi kusunga Yerusalemu kuti ikhalebe. Pakuti Davide anachita zabwino pamaso pa Atate wathu, ndipo sanapatuke pa zonse zimene anamlamula, masiku onse a moyo wake—kupatula pa nkhani ya Uriya Mhiti. Panali nkhondo pakati pa Rehoboamu ndi Yeroboamu masiku onse a moyo wawo. Ntchito zina za Abiyamu, zonse zimene anachita—kodi sizinalembedwe m'buku la mbiri ya mafumu a Yuda? Nkhondo inapitirira pakati pa Abiyamu ndi Yeroboamu. Abiyamu anagona ndi makolo ake, nayikidwa m'manda mu Mzinda wa Davide. Ndipo Asa mwana wake analamulira m'malo mwake.

Asa Afunafuna Mtima wa Atate

M'chaka cha makumi awiri cha Yeroboamu mfumu ya Israeli, Asa anayamba kulamulira Yuda. Analamulira zaka makumi anayi ndi chimodzi mu Yerusalemu. Dzina la agogo ake linali Maaka mwana wa Abisalomu. Asa anachita zabwino pamaso pa Atate wathu, ngati Davide kholo lake. Anathamangitsa amuna ochita uhule wachipembedzo m'dziko, nachotsa mafano onse amene makolo ake anapanga. Anachotsa agogo ake Maaka pa udindo wa mfumukazi yayikulu chifukwa anapanga fano lonyansa la Asera; Asa anagwetsa fano lake, nalitentha m'chigwa cha Kidironi. Malo achipembedzo okwera anatsalira, koma mtima wa Asa unali wodzipereka kwathunthu kwa Atate wathu masiku ake onse. Analowetsa m'nyumba ya Atate wathu zinthu zopatulika zimene atate wake anazipereka, ndi mphatso zake zopatulika: siliva, golidi, ndi ziwiya zopatulika.

Panali nkhondo pakati pa Asa ndi Baasa mfumu ya Israeli masiku awo onse. Baasa mfumu ya Israeli anapita kukamenyana ndi Yuda, namanga linga la Rama, kuti asalole wina aliyense kutuluka kapena kulowa m'dziko la Asa mfumu ya Yuda. Pamenepo Asa anatenga siliva ndi golidi yense amene anatsala m'nyumba zosungira chuma za nyumba ya Atate wathu ndi m'nyumba zosungira chuma za nyumba yaufumu, nazipereka kwa antchito ake. Mfumu Asa anawatuma kwa Beni-Hadadi mwana wa Tabirimoni mwana wa Heziyoni, mfumu ya Aramu, amene analamulira mu Damasiko, ndi uthenga uwu: “Pakhale pangano pakati pa ine ndi iwe, monga panali pakati pa atate wanga ndi atate wako. Taona, ndakutumizira siliva ndi golidi ngati mphatso. Pita, uswe pangano lako ndi Baasa mfumu ya Israeli, kuti achoke kwa ine.”

Beni-Hadadi anamvera Mfumu Asa, natuma atsogoleri a magulu ake ankhondo kukamenyana ndi mizinda ya Israeli. Anagonjetsa Iyoni, Dani, Abeli-Beti-Maaka, Kinereti yonse, ndi dziko lonse la Nafitali. Baasa atamva zimenezi, analeka kumanga linga la Rama, nakhala mu Tiriza. Mfumu Asa analengeza kwa Yuda yonse—panalibe amene anamasulidwa—ndipo anachotsa miyala ndi matabwa amene Baasa anawagwiritsa ntchito pomanga Rama. Ndi zimenezi Asa anamanga Geba mu Benjamini, ndi Mizipa. Ntchito zina zonse za Asa, mphamvu zake zonse, zonse zimene anachita, ndi mizinda imene anamanga—kodi sizinalembedwe m'buku la mbiri ya mafumu a Yuda? Komabe mu ukalamba wake anadwala matenda a kumapazi. Asa anagona ndi makolo ake, nayikidwa m'manda pamodzi nao mu mzinda wa Davide kholo lake. Ndipo Yehosafati mwana wake analamulira m'malo mwake.

Ulamuliro Woipa wa Nadabu mu Israeli

Nadabu mwana wa Yeroboamu anayamba kulamulira Israeli m'chaka chachiwiri cha Asa mfumu ya Yuda, nalamulira Israeli zaka ziwiri. Anachita zoipa pamaso pa Atate wathu, poyenda m'njira ya atate wake ndi m'tchimo limene analichimwitsa Israeli. Baasa mwana wa Ahiya, wa fuko la Isakara, anamuchitira chiwembu, ndipo Baasa anamgonjetsa ku Gibetoni, mzinda wa Afilisti, pamene Nadabu ndi Israeli yense anazinga Gibetoni. Baasa anamupha m'chaka chachitatu cha Asa mfumu ya Yuda, nalamulira m'malo mwake. Atangokhala mfumu, anakantha nyumba yonse ya Yeroboamu, osamsiyira munthu aliyense wopuma, mpaka anawawononga onse, monga Atate wathu ananena kudzera mwa mtumiki wake Ahiya Msiloni, chifukwa cha machimo amene Yeroboamu anachita naachimwitsa Israeli, nakwiyitsa Atate wathu, Mulungu wa Israeli.

Kodi ntchito zina za Nadabu, zonse zimene anachita, sizinalembedwe m'buku la mbiri ya mafumu a Israeli? Panali nkhondo pakati pa Asa ndi Baasa mfumu ya Israeli masiku awo onse.

Baasa Alamulira mu Israeli

M'chaka chachitatu cha Asa mfumu ya Yuda, Baasa mwana wa Ahiya anakhala mfumu ya Israeli yonse mu Tiriza zaka makumi awiri ndi zinayi. Anachita zoipa pamaso pa Atate wathu, poyenda m'njira ya Yeroboamu ndi m'tchimo limene analichimwitsa Israeli.