Ebimisami na papye
Buku

Kimia kati na Likolo

Likolo ekomi kimia lokola ndambo ya ngonga. Anzelu atombolaka mabondeli ya basantu na malasi liboso ya Tata na biso, sima abwaka moto ya mbeki na mabele. Bakelelo minei elandi, moko na moko ebebisi eteni ya misato — mabele, mai monene, bibale, pole — mpe mpongo eleli ete mabe koleka ezali koya.

Mokapo 8.

Tango Mwana na Mpate afungolaki elembo ya nsambo, kimia ezalaki kati na likolo mpo na pene na ndambo ya ngonga. Namonaki baanjelu nsambo oyo batelemaka liboso ya Tata na biso, mpe bapesaki bango kelelo nsambo.

Anjelu mosusu ayaki, atelemaki pene na etumbelo, azalaki na eloko ya wolo mpo na kotumbela mpaka. Bapesaki ye mpaka ebele mpo ete atumbela yango elongo na mabondeli ya basantu nyonso likolo ya etumbelo ya wolo oyo ezali liboso ya kiti ya bokonzi. Milinga ya mpaka elongo na mabondeli ya basantu mitombaki liboso ya Tata na biso longwa na loboko ya anjelu. a a v4 Ata na kati ya bosambisi, Tata na biso ye moko ayokaka mabondeli nyonso ya bana na Ye — koganga ya basantu etombaka epai na Ye likolo ya etumbelo ya Likolo. Anjelu akamataki eloko ya kotumbela mpaka, atondisaki yango na moto ya etumbelo, mpe abwakaki yango na mokili : bongo nkake, mingungu, mailo mpe koningana ya mokili elandaki.

Kobongisama ya Kelelo Nsambo

Bongo baanjelu nsambo oyo bazalaki na kelelo nsambo babongisaki bango mpo na kobeta yango.

Anjelu ya liboso abetaki kelelo na ye : mbula ya mabanga mpe moto elongo na makila ekweyaki na mokili. Eteni ya misato ya mokili ezikaki, eteni ya misato ya banzete ezikaki, mpe matiti nyonso ya motane ezikaki.

Anjelu ya mibale abetaki kelelo : eloko lokola ngomba monene, oyo ezali kozika na moto, ebwakamaki na mbu. Eteni ya misato ya mbu ekomaki makila. Eteni ya misato ya bikelamo oyo ezalaki na bomoi kati na mbu ekufaki, mpe eteni ya misato ya masuwa ebebisamaki.

Anjelu ya misato abetaki kelelo na ye. Monzoto monene, oyo ezalaki kozika lokola mwinda, ekweyaki longwa na likolo likolo ya eteni ya misato ya bibale mpe ya miziba ya mai. Kombo ya monzoto ezali Bololo. Eteni ya misato ya mai ekomaki bololo, mpe bato mingi bakufaki mpo na mai mpo ete ekomaki bololo. b b v11 Bololo ezali nzete oyo eyebani mpo na bololo makasi na yango — kombo ya monzoto ekokani na mpasi ya kokufa oyo ezali na mai.

Anjelu ya minei abetaki kelelo : eteni ya misato ya moi, ya sanza mpe ya minzoto ebetamaki, mpe eteni ya misato na yango ekomaki molili ; eteni ya misato ya mokolo ezalaki na pole te, mpe butu ndenge moko. Bongo namonaki mpe nayokaki mpongo oyo ezalaki kopumbwa kati na likolo ekoganga na mongongo makasi : Mawa, mawa, mawa na bato oyo bavandaka na mokili, mpo na mingongo ya kelelo oyo etikali ya baanjelu misato, oyo bazali pene na kobeta !